Ten eerste: de tofste muziekstijl uit Colombia is de kumbia-electronica, een mix van de klassieke kumbia en, jawel, electronica. Resultaten:  Ya Verás, Huepaje, El Bombo, Fuego.

En hoe klinkt de klassieke kumbia? Zoals deze: Para Político No (leuk want dubbel: betekent – credis aan Juan Pablo – zowel ‘voor politicus niet’, een zinnetje dat volgt op dat je voor alles in het leven toch tenminste drie hercencellen moet hebben en dan komen alle beroepen van bouwvakker tot taxichauffeur voorbij – daarnaast is een parapolítico een politicus die aan de paramilitairen gelinkt is en die hier dus voortdurend het land overhoop vegen).

En nu al mijn all-time-favorite, alle credits aan Philip: Circo Místico. Deze ook trouwens.

Reaggebak: Legal, Optimo Positivo, Musica del Paz (vooral de spelling van Saunsysten in deze mag er wezen), La Hierba del Rey, Sentimiento Original

Bogotábak: alles wat over hier gaat en vooral over alles wat hier mis gaat: Real, Señor Matanza (waarin ñero, oorspronkelijk een lijpe crimineel, verworden is tot aanduiding onder vrienden, Juan Pablo roept niet anders:  mi ñero! – en de monte de berg, waarop fusillaties danwel ronselingen van danwel de paramilitairen danwel de guerrilla plaatsvinden, en wie daar dan weer heelhuids uitkomt is ontheemd, en dan ben je weer bij mijn onderzoek)

Vierakkoordenboemtakbak: Tu Alma Mía, Trece que te Parece

Reaggetonbak:  A Lo Cubano

Wordt aangevuld, zo nu en dan!

Het eerste slachtoffer van het Colombiaanse geweld is gevallen en ik ben het zelf, namelijk van een fiets. Nu staat fietsen hier ongeveer gelijk aan een doodswens, maar het is wel enorm leuk: daarover later meer. Eerst even uitleggen wat ik hier doe, dan kunnen de volgende blogs aan fiets-en valpartijen besteed worden.

Colombia ligt al een jaar of 60 intern overhoop, of zo je wil, al sinds de onafhankelijkheid, afgelopen zomer precies 200 jaar geleden.  Over de redenen daarvoor zijn hele boekenkasten volgeschreven, waar ik de laatste weken voorzichtig in gesnuffeld heb, maar ik kies even voor de links-populistische uitleg, die ik zelf het leukste vind en het bovendien lekker simpel houdt. Colombia heeft nooit een linkse regering gehad, ook niet toen de rest van Latijns-Amerika dat wel had, heel globaal tussen 1930 en 1970, tot deze regimes langzaamaan omvergekegeld werden door militaire dictaturen, al dan niet gesteund door de VS. Een volksopstand daartoe in 1948 eindigde in een kleine burgeroorlog met akelig veel verminkingen, 200.000 doden en 2 miljoen vluchtelingen door het hele land, die zich in de rimboe vermengden met de boerenbevolking – heel globaal kun je zeggen dat hier de guerrilla’s uit ontstaan zijn – die op a-democratische wijze een soort linkse volksrepubliek wilden installeren. De FARC is de bekendste, oudste en grootste, maar met hen zijn er nog tientallen zelfstandig opererende guerrilla’s met globaal dezelfde ideologie en tactiek. In 1970 ging er zelfs een hele politieke partij de guerrilla in na vermeende corruptie: in de eerste exit-polls stond de partij op winst, leden gingen de straat al op, maar de heersende Conservatieve Partij verbood exit-polls tot de volgende ochtend, toen ze zelf gewonnen bleek te hebben. Gevolg: de grootste partij van ‘t land wordt de guerrillabeweging M-19. Andersom gebeurt ook: in de jaren ’80 vormde de FARC een politieke partij, de Union Patriótica, die al gauw een procentje of 10 tot 20 leek te gaan trekken, tot er ineens duizenden leden vermoord werden, inclusief de leider van de beweging. Maar dat was waarschijnlijk via de narco’s: toen in de jaren ’80 de cocaine beslag had genomen van Colombia. En officieel is er constant een centrum-rechtse partij aan de macht, die regelmatig van signatuur en naam wisselt, maar qua koers vrij constant is.

Zo ontstaat er een constant kat-en-muisspel tussen guerrilla en overheid, terwijl er met name op het platteland geen enkele formele macht bestaat. Alle guerrillaclubs moet zich natuurlijk onderhouden en doet dat door steun van voedsel, schuilplaatsen en reclutanten op het platteland, al dan niet vrijwillig afgegeven. Ander geliefd doelwit: de grootgrondbezitters (in Colombia is 98% van het land in handen van 5% van de bevolking: Latijns-Amerika is het meest ongelijke continent ter wereld en binnen Latijns-Amerika is Colombia weer het meest ongelijke land) – die zich natuurlijk moeten verdedigen en eigen milities opzetten tegen de guerrilla’s: zie daar de opkomst van het fenomeen paramilitair. Paramilitaire groepen werden ook vanuit staatwege opgezet, toen de nu net afgetreden ex-president Uribe toen nog als gouverneur van een enorm guerrilla-departement Antioqiua, de boeren van wapens ging voorzien om de guerrilla weg te houden. Gevolg: ongecontroleerde, autonome milities die zich over het land uitspreiden en, net als de guerrilla en de paramilitairen, in de inmiddels opgekomen cocainehandel gingen zitten. De grote coke-boom van de jaren ’80 gaat gepaard met een enorme stijging van het geweld, zowel in de steden als op het platteland, en bezorgt Colombia het vrij beroerde imago waar het tot nu toe niet van afgekomen is.

Nu kunnen we een paar kanten op. Ten eerste die van de narco-kartels, met Pablo Escobar als bekendste exponent: een drugsbaron uit Medellín die op z’n hoogtepunt machtiger was dan de Colombiaanse staat zelf, hele volkswijken van de stad Medellín ontwikkelde, een metro aanlegde en straatkinderen massaal aan ‘t voetballen kreeg (zie de geweldige link tussen Escobars miljoeneninvesteringen in voetbal in de jaren ’80 en Colombia’s deelname aan het WK voetbal in ’94, een bijna-unicum in ‘s lands historie, met allemaal voetballers uit Medellín: het land was zelfs bijna door tot verdediger Andrés Escobar een eigen doelpunt maakte. Heel Colombia zei: laat ‘wegblijven, maar hij kwam terug: twee dagen later werd hij in een bar gefussilleerd). Escobar was jaren onaantastbaar, zodra zijn kartel in het nauw kwam of het leger een volgende klopjacht opende, gingen er in het hele land bommen af tot het leger zich weer koest hield. Uiteindelijk ging hij vrijwillig de gevangenis in op voorwaarde dat hij die zelf mocht bouwen – een enorm paleis, waar hij ook nog eens uit ontsnapte. In 1995 werd hij alsnog omgelegd, heel Medellín ontredderd achterlatend.

Of de kant van Bogotá, waar ik nu zit, uit die tijd. Confrontaties tussen gewapende groepen aan de marges van wet, zoals dat hier zo mooi heet, waren ook naar de grote steden verschoven, waar kleine criminaliteit de openbare ruimte bovendien totaal onleefbaar maakte. Bogotá kwam op een moordcijfer uit van 80 per 100.000 inwoners per jaar, wereldwijd vrijwel ongeevenaard: Nederland zit rond de 1, ter vergelijking. In 1985 bezette de M19 – de guerrillabeweging ontstaan uit de gesaboteerde verkiezingen van 1970 – het justitieel paleis, een 18e- eeuws koloniaal gebouw in het centrum van Bogotá, waarop het leger – daarin autonoom opererend en zonder toestemming van de president, die een paarhonderd meter verderop zat – maar gelijk het hele gebouw aan flarden schoot. Kortom: totale anarchie, wanorde en een onleefbare stad, waar de vrienden met wie ik hier omga nog leuke jeugdherinneringen aan hebben. Over de transformatie die de stad sinds eind jaren ’90 doormaakte is overigens een heel vette, doch beetje eenzijdige docu gemaakt door een stel Denen die ik in mei nog ontmoette (ik kom misschien in deel 2, die is nu in montatie) – duurt wel een uur, voor wie zich verveelt of studie-ontwijkend gedrag vertoont – maar na een half uur kakt ‘ie in dus kan je ‘m wegklikken. Burgemeester Mockus, die hier in voorkomt, deed dit voorjaar mee aan de presidentsverkiezingen en leek die bijna te gaan winnen – waarmee hij de eerste groene president ter wereld zou worden, reden voor mij een eerste bezoek aan Colombia te brengen – maar verloor uiteindelijk toch, zodat we hier nog wederom met een centrumrechtse regering zitten.

Even terzake, want we moeten naar mijn onderzoek toe. Dat gaat alleen vanuit bovenstaande context, vandaar al deze bochten. Punt is dat al dat gedoe op het platteland steeds, waar dus geen duidelijke, centrale macht bestaat maar guerrilla’s, paramilitairen en het leger voortdurend om de zeggenschap vechten, en ook nog eens leven, teren en recruteren op de lokale bevolking, enorme vluchtelingenstromen op gang gebracht heeft. Sommigen gaan de grens over, maar Venezuela en Ecuador zitten daar ook niet op te wachten, dus verreweg de meeste gaan naar de hoofdstad. Het aantal interne ontheemden (desplazados heten ze, displaced in goed Engels) ligt ergens tussen de 3 en 4 miljoen, op een bevolking van 40 miljoen. Wereldwijd gaat alleen Sudan daar qua aantal overheen, vanwege Darfur. Vooral economische interesse plekken zijn natuurlijk in trek (goud, olie, allerlei soorten mineralen, en natuurlijk cocaine, opium en marihuana: het komt hier allemaal de grond uit en qua grondstoffen en biodiversiteit behoort Colombia tot de wereldtop) – waardoor elke guerillabeweging of paramilitaire beweging daar wil zitten, of om zichzelf ermee te financieren, of een multinational af te persen die er dingen uit de grond wil halen: daarop komt het leger dan weer, die vindt dat die plekken van ‘de staat’ zijn.

Goed, wie in die vruchtbare gebieden woont – in de praktijk half Colombia – heeft een probleem en leeft in voortdurende gewelddreiging en verschuivende frontlinies. Deze mensen – eenmaal gevlucht, komen getraumatiseerd en regelmatig met een aantal familieleden of ledematen minder in de grote stad uit, waar ze anonimiteit zoeken in de officieel niet-bestaande, gemarginaliseerde volkswijken, waar ze een hutje bouwen met wat ze vinden en waar zich dus hele wijken ontvouwen. Nu is dat in heel Latijns-Amerika het geval met migrerende boeren, half Mexico-Stad is ook zo ontstaan, maar lastigheid aan Bogotá is dat het in een dal ligt tussen de bergen en geografisch ongeveer ‘vol’ is. Wie er dus nog bij wil, begint op de berghellingen te bouwen, maar we zitten hier ongeveer op de Evenaar en elke dag drijven er wel een paar Amazone-wolkbreuken over, die de formele wijken waar ik zit al binnen tien minuten in een rivier veranderen en het toeven in halve hutjes op berghellingen dus niet veraangenamen. VN-rapporten scharen de Colombiaanse desplazados in Colombia dan ook onder de meest serieuze crises wereldwijd.

Nu kun je rond desplazados op twee manieren te werk gaan. Er is het materiele deel – hoe wonen ze, wat zijn hun inkomsten, hoe bouwen ze hun huis, hoe regelen ze water en electriciteit: hieronder vallen ook studies waaruit blijkt dat 75% van de desplazados in armoede leeft en bijna 50% in extreme armoede, indigencia heet dat hier, de VN en Wereldbank definieren dat als leven van minder dan 1 dollar per dag, de meer sociale beschrijving is zo leven dat je lichaam onvoldoende voeding binnenkrijgt zichzelf te laten voortbestaan en dus langzaam afsterft, waarin we het niet hebben over rottende tanden of geen medische zorg bij longontsteking, maar gewoon over een gebrek aan calorieen. Gister toevallig nog gelezen dat de gemiddelde indigente het hier met 39.000 pesos, rond 17 euro per maand, moet rooien. Voor heel Colombia ligt armoede op 50% van de bevolking en de indigencia-rate op 20%. Je ziet hier de zogenaamde indigentes ook voortdurend het vuilnis overhoop halen en ook echt alles opeten wat ze vinden, als ze rondbedelen en ik heb net iets te eten of drinken op straat gescoord, vragen ze ook steevast om een hapje of slokje in plaats van om geld.

Andere element is het immateriele deel, waarin ik me bevind. Psychosociale hulp en traumaverwerking is de meestgebruikte vorm van onderzoek en hulp, alleen wordt nog geen 20% van de mensen hiermee bereikt en mopperen de desplazados zelf regelmatig dat ze liever een goed huis zouden hebben in plaats van een psycholoog. Ikzelf ga me richten op de identiteit van de ontheemde. Heel in het kort: een desplazado is natuurlijk van origine geen desplazado, maar een boer in Antioqiua, Chocó of een andere provincie, die koffie, coca of bananen verbouwt, buren heeft, familie, ouders en grootouders die in hetzelfde huis geboren zijn en wonen, een wereldbeeld vanuit dit dorp, een toekomstvisie,  een verwachting daar kinderen groot te brengen en te sterven, kortom: een leven, een identiteit die vanuit zo’n dorp en die gemeenschap werkt. Dan komt er een geweldsgolf, en wordt iemand ineens vluchteling, alles achterlatend wat hem of haar tot hem of haar maakte: huis, werk, materiele cultuur, leefomgeving… Eenmaal in de stad wordt iemand als probleem gezien, want armoede en sloebers zijn hier al genoeg, dus krijgt iemand het etiket desplazado opgeplakt, net als andere vluchtelingen uit andere delen van het land, met andere achtergronden, geloven, rassen, etc (Colombia is superdivers op dat gebied) – een etiket dat je liever niet hebt, maar je wel in staat stelt van allerlei hulpprogramma’s gebruik te maken en waarvoor je je ‘oude’ identiteit moet achterlaten.

Nu is mijn vraag: wanneer, waarom en hoe gaat iemand van de identiteit van een boer die moet vluchten naar de identiteit van desplazado in de stad, wanneer maakt iemand zich die identiteit eigen, wanneer berust iemand in dat lot, en welke gevolgen heeft dat vervolgens voor de maatschappelijke organisatiegraad van deze groepen desplazados, die oorspronkelijk niets met elkaar te maken hebben maar nu ineens in hetzelfde schuitje beland zijn? In het Spaans kun je ‘t mooi illustreren met het werkwoord zijn, dat zich op twee manieren laat vertalen, estar voor de tijdelijke staat (ik ben aan het eten) en ser voor de permanente staat: ik ben Remco. Wanneer, waarom en hoe gaat iemand van estar naar ser desplazado, en hoe vertaalt zich dat in een attitude van schouders eronder, we gaan er iets van maken met onze mede-desplazados in de vorm van organisatie in wijken en gemeenschappelijke belangen? Dat is de vraag die ik de komende tijd ga onderzoeken.

Ik ga dat in twee wijken doen, één die al sinds een jaar of 10, 20 geinvadeerd is en Bosa heet, en de ander die momenteel de favoriete aankomstbestemming is voor desplazados, Ciudad Bolivar. Uit een vergelijking tussen deze twee wijken hoop ik een soort lijn te kunnen halen, waaruit kan blijken hoe de identiteit van een desplazado zich ontwikkelt en hoe het aannemen van een nieuwe identiteit, samenhangt met behartiging van belangen in en voor de wijk door de mensen zelf. En dat moet dan mijn masterscriptie worden.

Allicht is dit veel te symplistisch gedacht en ga ik op ongelooflijk veel problemen, nunances en complexheden stuiten, met als eerste hoe ik die wijken zowiezo inkom, want zonder een intern contact wordt je schoen al van je voet gejat voor je die er in zet. Mijn eerste week heb ik vooral heel veel gekletst en gelobbied bij clubjes die in die wijken werken en mij op sleeptouw kunnen nemen, een proces dat hopelijk in de eerste dagen van de komende week gaat leiden tot mijn entree. Ondertussen heb ik vooral Bogotá verkend en probeer ik de stad een beetje door te krijgen, al een verhaal op zich. Maar daarover vast meer in de volgende posts.

Het leek me al langer een knijterhard verhaal: afreizen naar het dorpje waar volgens La Jornada en Milenio de varkensgriep begonnen zou kunnen zijn en waar die volgens de geruchtenmachine ook echt begonnen was. Een Amerikaanse varkensfokkerij zou er systematisch water en lucht vervuilen en zo bewoners van omliggende dorpen biologisch uitroeien: wie zijn bek optrekt, zou bovendien met anonieme bedreigingen en politie te maken krijgen, inderdaad, ook politie, want de politiek zou compleet ingebakken zijn in het hele complot, dat gezien de tweemiljard dollar nettowinst per jaar van Granjas Carrolls. Als dit verhaal echt zo op te tekenen is, heb ik een knijterhard verhaal. Maar als het niet op te tekenen is, omdat bewoners niet durven praten, de politie me van straat veegt, ik de geheime knokploeg van de Granjas achter me aan krijg, etc. etc., heb ik of geen verhaal of hang ik. Toch, het is het proberen waard.

Donderdag

Compleet niet op gang komen, het werd woensdag laat, op internet klooien en de laatste dingen regelen, nog een bak koffie en jawel, eindelijk weg. Een uur met de metro verder op busstation TAPO, het heet busstation Oost maar elke bus die er van vertrekt, rijdt nog minimaal anderhalf uur door de stad en afzichtelijke, officieel niet-bestaande buitenwijken – als er geen file staat: ik kan binnen drie minuten een bus halen. Ren, en ben op weg.

Perote, middelgrote provinciestad, was de naam die steeds rond dit verhaal slingerde, maar in Perote blijk ik niets te kunnen omdat de dorpjes zelf een kilometer of 20, 30 verderop liggen. Op een afgelegen zandveld dat als busstation fungeert, staat de meest gare, afgetrapte en vernachelde ragbus klaar die ik ooit gezien heb: inlijsten dat ding, voor documantaires uit de Tweede Wereldoorlog, als het de Eerste niet is. Stalen platen, aan elkaar gelast maar weer loslatend, zowel van buiten als van binnen, enorm ouderwets interieur, maximumsnelheid van 40-45 per uur en een lawaai en een rook waar je instant kanker van krijgt. Echter niet de boerenbevolking die dagelijks van deze busdienst gebruikt maakt. Bijna iedereen sleept iets landbouwachtigs mee: een schop, een hark, een zak hooi, bloemen, bonen, zaden, allemaal in dikke, gevlochten zakken van een soort dik touw. Gezichten compleet kapotgeleefd op het land, enorme groeven, enorm diep gebruind. Kleine postuurtjes, vaak krom, allemaal traditionele kleren: vrouwen in kleurige doeken, mannen steevast met snor en sombrero. De bus zet zich in beweging. Eerst over een verharde weg, constant ingehaald door auto’s en lijnbussen naar andere steden, en stoppend voor boeren langs de weg met opgeheven hand. Linksaf, een onverhard landbouwweggetje op, alles schudt en schommelt met een geweld dat het je niets zou verbazen als die hele bus zo uit elkaar dondert en we met z’n allen tussen schroeven en verroeste staalplaten op de kuilige zandweg belanden. We komen door dorpjes, mensen stappen onverminderd in en uit, steeds but meedragend, soms duurt het minuten voor een oud vrouwtje allerlei bossen bloemen, met mijn hulp, naar beneden getakeld heeft. Anderhalf uur later zijn we in La Gloria.

Snel handelen noopt, daar de laatste bus naar Perote over een half uur vertrekt en een officiele overnachtingsmogelijkheid hier niet echt tot de faciliteiten lijkt te behoren. Ik moet me het huis van een dorpsbewoner inlullen, en dat binnen een half uur. Ik heb de hele dag niet gegeten, en besluit twee vliegen in één klap te gaan slaan. Loop binnen bij het enige-soort-van-restaurant, kom ik een verbouwde stal uit met wat plastic tafeltjes en stoelen en een ventilator die de vliegen verjaagt. Een dame met een enorm schort begint driftig tortilla’s in elkaar te draaien. Dat wordt niets met dat half uur. Ik besluit eerst maar te eten en dan verder te zien. Na het eten, vrij opzichtig, tegen de heer des huizes:

- Zeg, is hier ergens een plek waar je kan overnachten?

De heer des huizes, Rafael heet hij, krabt wat aan zijn ongeschoren kin en zegt beleefd: “Met die service rekenen we hier helaas nog niet.”

Iets anders dan, een bar, een plek waar mensen hangen, waar ik wat rond kan buurten, gelijk wat interessante personen voor dit verhaal aan de haak kan slaan bij wie ik dan kan pitten en vanavond met een tequilatje fijn kan uithoren?

- “Die dienst verlenen we helaas evenmin.”

Zelfs geen bar, dat wordt wat. Rafael stelt mij een logeerkamer ter beschikking, held dat hij is, hij wijgert bovendien systematisch geld aan te nemen, welke toeren je ook uithaalt, dat als elke dorpsbewoner. Terwijl die gasten echt geen kloot verdienen allemaal. Over de influenza, nog over de Granjas Carroll, praat hij echter niet. Dus bij gebrek aan een bar, dan maar op straat hangen voor wat orienterend geouwehoer.

Op straat blijkt een heuse volksoploop gaande te zijn richting de eetzaal, die, zo hoor je dan later, door de regering van Veracruz is neergezet voor alle dorpelingen die ontslagen zijn uit Mexico-Stad en San Luis, toevalligerwijs twee broedplaatsen van influenza, en nu werkloos thuis zitten. Ik hang wat in de eetzaal, eet nog een keer, weer tortilla’s met bonen en ei, de komende vijf dagen zou ik niets anders eten omdat er simpelweg niets anders is, en leur wat met de vijf namen die steeds in de pers genoemd worden. Margarita kennen ze wel, zeggen een paar jongens, die woont in het huisje met het kleine winkeltje (zit altijd samen in die dorpjes, huis en werk, in de volkswijken in Mexico-Stad gaat het net zo) waar je kan bellen. Blijkt dat winkeltje pal naast het huis van gastheer Rafael te liggen. Maar het is laat en donker: ik ga morgen en hang nog wat met Rafael en zijn vrouw, die het onderwerp blijven vermijden.

Vrijdag

De volgende dag staat er weer een rij voor de eetzaal: blijkt er het ontbijt geserveerd te worden. En koffie, capuchino zelfs, dat hebben die boerenstakkers nog nooit gezien natuurlijk dus veroorzaakt hier een enorme volksoploop. (En een verkiezingswinst voor de PRI in de lokale verkiezingen van 5 juli: de PRI (Institutionalistische Revolutionaire Partij, hilarisch, die tegenstelling), de grootste maffiabende van het land, is in 2000 landelijk verslagen door de PAN, ook niet veel beter, maar hier nog altijd aan de macht, maar dat terzijde.) Ik hang wat met mensen in de rij, haal er bovenal uit dat iedereen fan is van de overheid, de Granjas werk brengen en niet vervuilen, en er bovenal in La Gloria nooit influenza was. En meteen is daar de politie. Wat ik aan het doen ben, waar ik vandaan kom, een naam die in een boekje verdwijnt en doorgespeeld wordt aan een hoofdofficier. Ik maak me maar uit de voeten en ga naar Margerita. Die maakt in haar winkeltje een snijbeweging op haar keel, en zegt dat ze naar Japan is, hetgeen niet kan, omdat ze voor me staat. Ze praat niet meer dus, mijn enige bron tot nu toe. Schiet lekker op. “Ga naar Mary, hier omlopen, niet over het plein met de politie, eerste straat links en drie blokken verderop. Als je het niet kan vinden, vraag dan naar de pulque van Mary.”

Zo kom ik aan, maar Mary is er niet, wel haar twee zoontjes die ik help met hun huiswerk Engels, die stakkers kunnen er geen klap van op hun 8e en 11e, de docent geeft hun bovendien veel te moeilijk en irrelevant huiswerk mee voor hun niveau en zal zelf geen idee hebben wat ie aan het doen is. Een uur later komt Mary thuis. Enorme hartelijkheid, eten, verhalen, maar zelf gaat ze niet praten, omdat haar naam nog nergens in de media opgedoken is en dat graag zo wil houden. Wel kan ze me naar Don Guadalupe brengen, dat is ongeveer het baken van het verzet hier.

De auto in (wat een kist, nog nooit zo’n oude bak gezien) en een paar stoffige straatjes verder een rozegeverfd huisje met een enorm altaar ervoor in. Ook in de eerste kamer, een woonkamer is het niet echt want niemand lijkt er te wonen, een enorm altaar, met knipperende kitschlichtjes waar ik een moord voor zou doen die op mijn kamer te hangen. Iedereen hangt in de patio, tussen planten, kippen en in de zon, lange rijen tafels waaraan zo’n 30 mensen aan zitten te eten en bulderen. Groffe taal, en ik krijg een bord voor me, met een zelfsgestookt en ondefinieerbaar brouwsel dat niettemin geweldig smaakt.

Na het eten kan ik Don Guadalupe spreken. Zijn zoon laat eerst een documantaire zien, al gemaakt hierover maar nog in de afrondingsfase, waar iedereen echter doorheen schreeuwt en ik dus weinig aan heb. Dan Don Guadalupe. We zitten in de patio met de fles en worden voortdurend onderbroken door allerlei schreeuwende en intervinierende mensen, naar binnen, in de kamer van het altaar, hoewel die minder aangenaam en warmer is. Don Guadalupe is een soort symbool van het verzet, vaak geintimideerd,  door de politie mishandeld en meegenomen, de beste man moest een deel van zijn maisvelden verkopen om vrij te komen. Maar stoppen doet hij niet, bang is hij evenmin, alleen voor God. “Als je een meisje hebt en je wil een ander, dan doe je dat gewoon, toch, maar als je haar zegt dat je geen ander hebt lieg je, en tegen haar zal dat wel, maar je moet je wel verantwoorden tegenover God.” Dat soort oorlogstaal. Dat verklaart alle altaren.

Maar dan wordt Don Guadalupe slaperig – zijn spreekvermogen ging al een tijdje achteruit terwijl we zijn brouwsel in flink tempo bleven consumeren, de beste man is tenslotte ook al 66. Morgenochtend om zes uur hier, zegt hij, dan gaan we op tour. Ofwel: Don Guadalupe verkoopt zelfgemaakte schoenen op een markt, een paar uur waarin we kunnen praten, daarna neemt ie me mee naar de smerigheid van de stallen.

Prima, ik weer naar Mary, heb verder toch niets te doen. We hangen wat door en ik vertel dat ik bij Rafael slaap, die volgens Mary vóór de Granjas is en mij zelfs in de problemen kan brengen als ie weet wat ik doe: of dat waar is weet ik niet, maar het is dus handig, zegt Mary, daar niet meer te resideren. Meer tortilla’s, bonen en eieren. En weer naar de eetzaal, om verder te ouwehoeren, weer de officiele lezing dat alles goed is, en weer eten. Tegen Rafael zeg ik dat ik de volgende ochtend vroeg naar Mexico-Stad moet, er geen verhaal in La Gloria zit en ik de eerste bus pak, om zes uur. Bedank ‘m hartelijk, en sta de volgende ochtend om zes uur op straat.

Zaterdag

Daar is Don Guadalupe in alle ochtendstilte en echte donkerheid, lang geleden dat ik die zag, een auto aan het inladen. “Ik kan je toch niet meenemen,” zegt ie, “want ik moet langer op de markt blijven.” Maar hij geeft me een lijst met contacten, namen en telefoonnummers, niet van die in de dorpen wonen, want die hebben vaak geen telefoon, maar van een advocaat in Perote. Voor nu kan ik naar Don Jorge Bernal, een dorp verderop, die ik ook in het complot zit.

Nu vervloek ik die beste man, zeg dat gelijk, verdomme, in plaats van me om zes uur in de vrieskou (graadje of twee) in korte broek, t-shirt en sjaal achter te laten, terwijl ik nog keurig bij Rafael had kunnen slapen en met een warme douche en koffie over drie uur op pad had gekund. Stikdonker, geen mens te zien, ik ga kapot van de kou. Wind uit de bergen. En ik heb die man nog 500 pesos (30 euro) gegeven ook, voor beamer plus scherm die ze nodig hebben voor vertoning van de documantaire. Verdomde kou, hele dorp stil, nergens koffie te scoren. Straathonden die je van je af moet slaan. De eerste bus komt over een uur.

Ik besluit maar te wandelen, wat redelijk vette foto’s oplevert, onder meer de openingsfoto in HP de Tijd, en laat me oppikken door de eerste bus. Waar iemand woont weet in die dorpen altijd iedereen: Don Jorge Bernal aan het eind van het dorp, automonteur. Om kwart voor acht sta ik voor de deur. Volgens Don Guadalupe was dat geen probleem. Niemand te zien, maar de deur staat open, ik klop een paar keer. Zijn zoon komt chagering  naar buiten.

- “Wat moet dat?”

- “Ik kom van Don Guadalupe. Ik zoek Don Jorge Bernal.”

Een nog chagrijnigere vent verschijnt met een slaapkop in de deuropening. “Ik zat bij de Pueblos Unidos (dat is de naam van de Verenigde Dorpelingen, tegen de Granjas), maar ben gestopt omdat ik werk in Puebla gevonden heb. En dit hele weekend ben ik weg, ik vertrek zo. Goedendag.”

Nu boeit het me ook niet want ik ben toch niet in staat tot een interview, sterf van de kou en kan alleen aan een warme douche en koffie denken, ook in die volgorde. Dus op naar Perote, waar bovendien de advocaat woont, kijken of ik haar straks kan spreken. Weer die gammele bus in, anderhalf uur gehobbel verder informeer ik bij hotels of ik er kan douchen. Dat blijkt wonderbaarlijk genoeg nergens te kunnen, wel is er ergens een douchegebouw ofzo, tweede straat links en eerste rechts. En warempel, nooit gezien, maar inderdaad: een huisje met een entree, een lange gang en een paar douches eraan, 25 pesos en je krijgt een zeepje en een soort spons van datzelfde touw waar de zakken hier van zijn mee. Het vrouwtje dat de boel beheert loopt achteraf ergens een enorme boekenkast af te stoffen.

Herboren bel ik Dulce María, de advocaat: die is er niet, maar ze belt me om één uur terug, als ik ergens in een cafe met koffie en eindelijk een fatsoenlijk broodje zit. Ik kan gelijk langskomen in haar internetcafé, van waaruit ze werkt. Handig: altijd internet en telefoon bij de hand en ondertussen bijverdienen: ze verdedigt namelijk mensen die geen advocaat kunnen betalen, zoals Don Guadalupe.

Zelden zo’n intelligente idealist gesproken. Tot zes uur zijn we bezig met alle ins en outs van de hele casus en mijn hele verhaal ligt in één keer op tafel. Nu alleen nog op reportage langs de stallen, voor de foto`s en nog wat boeren in het verhaal, en ik kan weg. Ze regelt dat Don Marcelo Torres me de volgende ochtend om acht uur bij het bezinestation, waar je linksaf draait van de hoofdweg voor de hobbelweg naar La Gloria, en we gaan eten. Met de hele familie, een broer, twee dochters, oma. Vooral die broer houdt niet op met praten, en er komt nog een ononthoubare rij aan niet-bruikbare anekdotes voorbij, over hoe de politie een indianenvrouwtje van straat plukte en haar met een geweer in haar kont verkrachte tot de loop brak: ze is aan inwendige bloedingen overleden. Hoe een ander indianenvrouwtje beschuldigd werd van het mishandelen van zes bewapende agenten, verhaal dat volledige lulkoek is, maar ze zit nog steeds vast. Hoe het hele rechtssysteem, de politiek en de politie volledig naar de klote zijn en compleet niet funcioneren, alleen maar een bedreiging zijn voor hen die hen in hun autoriteit aan wil tasten. Zo zit Mexico potdicht: een prachtig land met geweldige mensen, maar van bovenaf consecuent gesloopt voor het grote geld en de macht. Leuke voorlopige lezing tot nu toe.

‘s Avonds uit met de twee dochters van Dulce María en de hele vriendenkring, leuk hoe zakelijk en prive zo door elkaar kunnen lopen. De enige discotheek van Perote verkend, om half vijf terug, en om zes uur weer op om om zeven uur de gare bus van Perote naar La Gloria te pakken. Ik stap uit bij het benzinestation, schiet wat vette foto’s, wacht nog wat, doe vrucheloze pogingen koffie te scoren, het is inmiddels 08.40 en jawel, nergens een Don Marcelo te bekennen. Net als ik hem bel, komt hij aangereden.

We rijden langs Noe Palestina, die ook mee moet, en kachelen zo urenlang langs Granjas en smerige uitwerpselen. Dat het kon was zowiezo een godswonder: net vandaag was het moederdag en dat is een spektakel in Mexico en al helemaal op het platteland: alle mannen moeten hun vrouw verwennen en uiterlijk om twaalf, een uur terug zijn. Tegen die tijd zijn we in het dorp Frijol Colorado (wat een naam, Gekleurde Boon) belandt en aan het ouwehoeren met de bewoners daar: Noe en Marcelo zijn zieltjes aan het winnen geslagen. Ondertussen krijg ik pulque (volksdrank die hier voor 2 pesos (10 cent) per liter over de toonbank gaat) van een oude meneer en schiet ik vette foto’s. Nu staan de twee erop dat we naar Perote gaan en in een visrestaurant gaan eten. En zo geschiedt, Corona erbij en prachtige jeugd- en heldenverhalen van de twee. Moederdag moet even wachten.

Ik ben op zich min of meer klaar en heb dinsdag een presentatie, maar omdat dinsdag pas overmorgen is wil ik toch nog even naar La Gloria, om te kijken of ik Don Guadalupe nog wat uitgebreider kan spreken. Die blijkt niet thuis. Wel is er op het dorpsplein van alles gaande. Blijkt dat morgen de gouverneur komt, Fidel Herrera Beltán, de grootste fascist van de hele club. De hond heeft zelfs dorpelingen aan het werk gezet het park aan te harken, de basisschool een link verf te geven en alles in perfecte staat voor de camera´s te brengen, zodat La Gloria keurig propgandistisch als niets-aan-de-handdorp de Mexicaanse pers in kan. In plaats van dat ie ze 20 pesos per uur geeft, hij weet hoe groot de armoede is, werken ze voor de leugen van het imago van het eigen dorp, waar ze zelf heilig in geloven, maar waar alleen Herrera Beltrán baat bij heeft. Ik kom Älvaro Zapata weer tegen, hetgeen voortdurend gebeurt, hij is de perfecte volksvertegenwoordiger van de regeringsstem. De basisschool geverfd op kosten van de PRI! En de gouverneur heeft zelfs een standbeeld cadeau gedaan. Beter doet die man wat ie moet doen: zorgen dat dit dorp eindelijk toegang krijgt tot de bewoonde wereld, in plaats van iedereen te laten verrotten in plattelandsarmoede.

Ik lijk al ingeburgerd te raken. Kom steeds dezelfde mensen tegen, die me gaan herkennen, waaronder een stel zatlappen, dat werkelijk altijd met een fles tequila in de schaduw hangt. Was in het begin leuk, maar nu wil ik ze ontwijken. En het liefst ook het huis van Rafael, voor ik uit moet leggen hoe ik nu weer terug kom. Maar helaas: zijn moeder had me al gezien, en aangezien ze aan het dorpsplein wonen kon het niet goed gaan.

- “Ik ben er weer, afspraakje in Mexico (Mexico-Stad heet in heel Mexico Mexico, behalve in Mexico-Stad) ging niet door en ik hoorde dat de gouverneur kwam, dinsdag misschien zelfs president Calderón, dus dacht: daar moet ik bij zijn.”

De mensen vinden het geweldig, koffie en alles, de hele familie was er net en uitgebreid over mij ingepraat, maar net weg. Jammer, jammer. Ik kom een meisje tegen met wie ik wat hang: ze woont in de hacienda, een Spaans, 16e eeuws kasteel, waarin vier families leven en onlangs grote voorraden gouden munten gevonden zijn. Binnenkort wordt hun huis onteigend, niet om er een museum van te maken of daar minimaal de munten naar toe te brengen, maar om het toe te eigenen aan de staat, lees prive-bezit van de PRI-Veracruz en mr Herrera Beltrán te maken. Nog nooit zulke diepintensverrotte straffeloze wildwestsituaties gezien. Ik spui uit bij Mary, die de fase van verontwaardiging al voorbij is. en bij wie ik ook blijf slapen. Zondag blijkt de familie uit eten te gaan: tacos, die we bij de familie van haar zus eten, in plaats van tortilla´s, bonen en ei. Ik bof.

Maandag

Douches zijn hier altijd wat: die van Rafael werkte op een houtvuurtje, die van Mary elecutreert me bijna: ik draai halverwege wat aan de knoppen en krijg een enorme doodsklap, zie nu pas dat de voorkant van de knoppen met zwart tape is afgeplakt, waarschijnlijk om dit soort taferelen te voorkomen, waar ik dus net achter zat te draaien. Om acht uur geen gouverneur te zien en niemand weet wanneer hij komt (de schoolkinderen, waaronder de twee van Mary, liepen al vanaf zeven uur met gehezen het volkslied van Veracruz warm te zingen) en ik scoor dus eerst een ontbijt in de eetzaal. Als ik daaruit kom, blijkt het spektakel al involle gang: ik mis hoe tweehonderd kinderen in uniform met hand op het hard en gehezen vlag het volkslied van Veracruz zingen voor meneer de gouverneur. Krijg echter wel zijn toespraak mee.

- “De hele internationale pers kwam naar La Gloria om het probleem te zoeken. Ze vonden alleen de oplossing. Autoriteiten en bewoners hebben adequaat samengewerkt, waardoor er in La Gloria niemand aan influenza overleden is.” Tussendoor belooft de man een investering van 1,7 miljoen pesos (100.000 euro) in de gemeenschap, internet, een telefoonnetwerk en, wederom, het verharden van de weg. Dat laatste had hij bij zijn vorige bezoek ook al beloofd: op straat is er niemand die hem nog gelooft. Maar toch allemaal keurig klappen, en in de netste kleding verschijnen.

Ik wil weg, alleen even afscheid nemen van Mary, maar het lukt niet. Ze is niet thuis en in gedwaal door het dorps kom ik steeds bekenden tegen, Don Lupe is er ook niet, of onbekenden die je hele verhalen vertellen. Een daarvan, die van Manuel Salvador, blijkt achteraf superinteressant en bruikbaar voor het verhaal, hoewel ik er nogal melig aan begon: juist dat leverde lekkere felle quotes op. De dronkenlappen staan nog op hun vaste plek. Om tien uur`s ochtends hebben ze met z´n tween anderhalve fles tequila gekilld, ik zie hoe ze de derde halen: deurtje open, iets naar de vrouw roepen die bang en met nog een fles aan haar zij in de deuropening verschijnt, die zwijgzaam aangeeft, weer naar binnen gaat. Dat was misschien nog wel de meest tragische indruk van alles.

Afscheid van Rafael, van Mary, nog een keer van Alvaro Zapata, wat is een dorp toch klein. Ik ren er ongeveer uit en spring de gare bus in, geweldige hobbelterugweg wederom en ik reis terug met een geweldig verhaal op zak en een enorm stuk levenservaring. Toch nog het niet kunnen laten naar Jalapa te gaan, een uur verderop, voor `s avonds een interview met de enige politicus (PRD) die hier wél wat aan heeft willen doen, maar tegengewerkt werd door medepolitici. Weer nieuwe en bruikbare informatie. Tussendoor, in Perote, nog bij Dulce María langsgelopen terwijl de bus niet ging en gegeten met een van de dochters van zaterdag.

Dinsdag

Ik ben toch in Jalapa, m’n geld is op en ik heb geen pinpas mee dus blijf ik het gaarste hotel slapen dat je kan vinden, Hotel Calafornia, hoe shabby, voor 110 pesos. De volgende dag wil ik de persdienst Veracruz in om het hele verhaal voor te leggen, maar de gouverneur kan ik niet spreken, dat moet je 15 dagen van tevoren aanvragen, de persvoorlichter (is niet echt een baan hier, zo’n figuur het directeur van het bestuur van etc. maar is in feite persvoorlichter) kan me ook niet spreken, en uiteindelijk verbinden ze me met het hoofd van een subdienst in het Ministerie van Gezondheid, Veracruz, met wie je weinig opschiet. Officiele lezing: niet dus. Maar wel de hele dag op de perscomputers gewerkt, gratis gebeld en met journalisten uit Jalapa gehangen, van de staatsmedia natuurlijk, ofwel de media die altijd de staat napraten en via mooie terreinwagens etc. bewogen worden dat te blijven doen, de andere oplossing is ook vrij eenvoudig, volgens Dulce María worden kritische journalisten, zoals een vriendin van haar, hier constant bedreigd en geintimideerd. Deze week is de 50e journalist in het tijdperk Calderón (sinds 2006) neergepiefd, Mexico is al met al het 2e of 3e gevaarlijkste land voor journalisten, na Irak, en met India, voor Afghanistan, Iran, etc.

Maargoed, dit verhaal overleefd,en een knijterharde ervaring verder. Nu weer keurig het studentje uithangen.

Ik hing met studiegenootje Dulce in een park wat enquetes linguistiek te analyseren die we de hele dag al aan het ronddelen waren, toen er een klein meneertje in een duur pak op ons af kwam, of we hem even twee minuten konden helpen. Altijd, natuurlijk, aangezien we net nog mensen uit de hoogste klasse zochten, een bevolkingsgroep die zich in Mexico hermetisch van de samenleving afsluit en dus voor geen enkele enquete benaderen is – mits ik de beste man daarna voor een enquete mocht strikken. Zo werd de deal met de Vijand, Tv Azteca, gesloten.

Korte inleiding in het Mexicaanse medialandschap. Zoals heel Mexico was de televisie sinds nationalisering van werkelijk alles in de jaren ’30, van de staat, maar zoals heel Mexico is de televisie geprivatiseerd tijdens de regering Salinas (1988-1994), net als de rest van de staatsbedrijven, waardoor alles wat in Mexico enige waarde heeft in handen is van buitenlandse bedrijven (de VS draait voor een groot deel op geld dat ze zonder enige inspanning uit Mexico trekken, is de lezing hier, klinkt een beetje makkelijk, maar er zijn genoeg voorbeelden die het aannemelijk maken) of een kleine en fckn corrupte Mexicaanse elite. Als spreekbuis van al hun belangen en die van de regering – het is één corrupte pleurisbende –  alle pulpdagbladen en de twee grote tv-stations, Televisa en Tv Azteca, die al hun pagina’s dan wel zendtijd vullen met complete pulp en irrelevante bangmakerij en bloedige foto’s van aanrijdingen en moorden, die er natuurlijk altijd zijn in een stad van 24 miljoen mensen, heel veel gebakken lucht over de influenza de laatste weken en, in het geval van de tv, eindeloos veel pulpsoaps die geen drie minuten te harden zijn maar niettemin in elke wachtkamer of restaurantje dat zich een tv kan veroorloven (waar ik dus nooit eet) aanstaan. Nieuws haal je uit La Jornada of El Milenio, de enige semi-onafhankelijke dagbladen, of op tv, die we niet hebben, van Canal 11 of Canal 22, van de laatste is overigens mijn favoriete docent, Jorge Volpi, directeur, kwam ik gisteren in een knijterhard college over de relatie tussen kerk, religie, politiek en verdeling en uitoefening van de macht, achter – ook een verhaal op zich hier.

Ik had dus niet door dat die kerel van Tv Azteca was en vermoedde hier een overheidsdinaar, vermoeden dat bevestigd leek toen de man ook nog eens een foeilelijk, groen en voor hem veel te groot campagne-t-shirt  over zijn kleine kop trok en petjes en andere merchandizerommel onder ons, vier participerende studenten, ging verdelen. Het idee was dat wij rommel in een vuilnisbak zouden doen terwijl hij een tekst sprak in de trant van: we hoeven niet de bergen en rivieren in, als iedereen in zijn eigen omgeving z’n steentje bijdraagt, houden we Mexico schoon!

Moet lukken, zou je zeggen. Maar dat was buiten de vaardigheden van Tv Azteka gerekend.

Ten eerste was het park brandschoon, althans, logischerwijs, want dat is het altijd. Gelukkig had Tv Azteca werkelijk alle rommel die ze in de wijde omgeving konden vinden, op een paar vierkante meter neergedumpt, zodat wij ons niet zouden vervelen terwijl de presentator zijn tekst insprak. Daaromheen: alles brandschoon.

Camera draait. “Goedemorgen dames en heren,” begint de presentator met een veel te gefakede enthousiaste stem, “we zijn hier in een park in het zuiden van Mexico-Stad en…”

“Stop maar,” zegt de cameraman. ” Je zei goedemorgen. Het is middag.”

Kuchje van de presentator, zelfde reclamestem. “We zijn hier in een park in het zuiden van Mexico-Stad, en zoals jullie zien, is het een pleuriszooi. Maar de overheid van Mexico-Stad wil in een campagne laten zien dat als iedereen zijn deel doet, Mexico-Stad vanzelf schoon wordt!

Of iets in die geest. Wij ruimen ondertussen keurig afval op, inmiddels wat beter verspreidt: het lag aanvankelijk zo kunstmatig op hoopjes dat zelfs de domste Tv Azteca-kijker door zou hebben dat de hele boel in scene gezet was. De vuilniszak een paar keer omgedraaid zodat de tekst er beter uit kwam, de presentator, zie zich nog een keer versprak, keurig afwachtend.

Nu lijken de twee minuten om, maar dat is wederom buiten Tv Azteca gerekend. De man wil twee studenten kort naar hun mening vragen en buitenlander als ik ben, moet ik daar natuurlijk ook in.

“Remco is journalist (had ik ‘m verteld, toen ie z’n beklag deed over het feit dat niemand voor de camera wilde: ik zei dat ik het probleem herkende, altijd een grote bek, tot je het wil optekenen) – journalist uit Honduras.”

Cameraman en ik tegelijk aan het lachen: het in Nederland, beste meneer.

Juist. Overnieuw. “Remco is journalist uit Honlanda..” En cut. Cameraman: Holanda, Holanda, je weet wel waar dat ligt, toch, Holanda..

Presentator: Eessteeeehhhh…. (uuhmm hoor je een Mexicaan nooit zeggen, de letterlijke vertaling is eesstteeehhhhh, langgerekt en met een enorme diep-uit-de-keelstem, die ze verder bij geen enkel woord hebben). “Tuurlijk.”

Boeit ook niet, als ie maar opschiet, want de twee minuten lopen hopeloos uit en Dulce en ik moeten nog naar Perisur, chillplek van de clase alta. Ik geef keurig mijn antwoord, (als iedereen een beetje doet, kunnen we een hele beweging in gang zetten. Geweldig!, zegt de presentator, ik heb echter zelden zo’n open deur ingetrapt, het is bovendien onzin, want geen enkele Mexicaan ruimt ooit z’n afval op en dat gaan ze ook niet doen door dit filmpje, beter trekt de overheid een keer een fatsoenlijk budget uit voor de vuilnisophaaldienst in plaats van het aan artificiele nepstanden uit te geven, zou ook de werkloosheid wat naar beneden brengen) ’t andere meisje ook, en op naar scene 3. Daarin loopt de presentator door een schoon park, wat het altijd is, en komt ie uiteindelijk bij ons en een overdreven gevulde vuilnisbak uit, waar het vuil al een paar keer afgedonderd is omdat de filmploeg ‘m steeds te vol wil stouwen. “Dames en heren. Dit park was altijd een ware pleuriszooi…” Nu kan ik het toch niet laten te stangen.

“Maar het was hier helemaal geen pleuriszooi. Dit park is altijd superschoon.”

Camera weer stop, presentator van z’n apropo, ergens tussen en woedeuitval en het inhouden ervan in, bedenkt zich, kiest voor het laatste. “Nee, je hebt gelijk. We veranderen de tekst.” Hilarisch, de inhoud van een itempje op Tv Azteka veranderd. Misschien helpt ‘t dat ie me als journalist ziet, niet als bijdehand bijklussend studentje.

Camera weer aan. “Dames en heren, kijkt u welke effecten een kleine inspanning kan opleveren. Wat een genoegdoening een park zo schoon achter te laten! En dat allemaal met een kleine inspanning, bukken, knielen, oppakken.” Camera weer stop. Cameraman: “Het was bukken, oppakken, weggooien. Bukken, oppakken, weggooien.” Presentator: “bukken, oppakken, weggooien.” En camera weer aan. Weer die hele tekst, en dan, zonder overdrijven, doet die enorme klungel het welgeteld vier keer fout, in de verkeerde volgorde, verkeerde werkwoorden, zich verspreken door te hard na te denken, vier keer. En wij erachter maar steeds diezelfde beweging simileren: bukken, oppakken, weggooien. Daarvoor was voor iedereen van ons keurig een papiertje neergelegd, die wegwaaiden tijdens al het geklungel van de presentator, dan kregen we weer een nieuwe, zo een heel spoor weggewaaid papier achterlatend. Uiteindelijk kreeg een jongen zelfs een steen, die hij keurig weggooide en bij elke fout van de presentator weer uit de vuilnisbak viste.

De vijfde keer ging het goed. Bukken,  oppakken, weggooien. Filmpje klaar, overvolle vuilnisbak achterlatend, die gelijk leegwaaide, het park ranzig en met afval dat er niet vandaan kwam achterlatend, maar dat boeit niet, want het itempje staat. Zo obvious in elkaar geklungeld, en zondag miljoenen Mexicanen voor de buis die alles in een keer goed zien gaan: Remco uit Holanda, bukken, oppakken, weggooien. En echt gaan denken dat ons prachtige parkje in Mexico-Stad-Zuid een pleurisbende was, wat het nu dus echt is, dankzij Tv Azteka. Hou toch op. En al die stomme medestudenten, die zich maar laten gebruiken, verlegen glimlachen naar de overigens vrij lelijke presentator omdat ze ‘m nu eindelijk in het echt zien, meehelpen het afval keurig te verspreiden en weer op te ruimen en geen enkel teken van verbazing, zelfs geen lichtironisch glimlachje, uiten nu ze zien hoe het nieuws dat ze dagelijks consumeren zo opzichtig in elkaar geklungeld en gemanipuleerd wordt.

Maar mr Tv Azteka heeft wel mooi een enquete ingevuld, en kan inderdaad mee als clase alta. Ware het niet dat hij sommige vragen niet snapte, gelukkig was de cameraman behulpzaam. Zodra hij zijn hulp liet varen, gaan de antwoorden weer de mist in. Dat was achteraf ook de reden dat studiegenoot Dulce zich niet liet strikken: ze wil nog niet dood op Tv Azteka. Als mr Volpi met z’n Canal 22 voor haar had gestaan (mr Volpi heeft z’n haar geknipt en een iets volwassenere blik opgedaan, laat u niet misleiden door de weinig tot de verbeelding sprekende foto op Wikipedia) – dan had ze zeker gehapt, zei ze.

Wij hebben er in ieder geval weer een enquete bij, en ik, na de Belgische, een optreden op de Mexicaanse staatstelevisie. Zondag de uitzending tussen 2 en 4 hier, tussen 9 en 11 bij u, op hechos.tv. En voor wie het niet kan vinden, zoek op de naam van de presentator, of kijk op z’n persoonlijke site.

De varkensgriep kwam hier zeer vertraagd aan. De donderdag voordat Calderón het hele land stillegde waren we hier nog keurig tot half zes uitgeweest, waarna m’n Columbiaanse huisgenoot Carlos alias Mama Huevo alias El Esclavo en ik de volgende dag allebei om tien uur les hadden. Ik versliep me – had mn telefoon en dus mn wekker nog op stil staan – en werd, aangezien ik op een enorm relaxed en groot opblaasmatras in de woonkamer en pal naast de voordeur slaap – wakker van Carlos, die om kwart voor elf met een net van straat gescoorde fruitsalade en literzak versgepest sinaasappelsap binnenkwam.

- ‘De hele UNAM zit dicht. Ben ik voor niks opgestaan.’

Niemand had echter nog door wat de omvang van de griep was. De andere vier huisgenoten die we in ons driepersoons appartement gepropt hebben – de verhuurder verbood nog zo uitdrukkelijk er met meer dan drie te wonen, maar er vervolgens expliciet bijzeggen dat je tien uur met de bus wegwoont en tot eind juni niet terugkomt is vragen om problemen – werden langzaam wakker, en met z’n allen volgden we het nieuws via radio en internet. Gewonden- en dodenaantallen liepen langzaam op, en wij volgden met brakke hoofden, koffie en een geimproviseerde maaltijd van rijst, pasta en diverse vlees-, vis- en groenteresten het nieuws met stijgende verwondering. Doden- en besmettingsaantallen liepen soms met het half uur op, elke site en radiostation riep wat anders: de eerste dode zou al weken geleden gevallen zijn, de paniek was compleet. Grappen konden natuurlijk niet lang uitblijven.

- ‘Een paar weken in dit appartement, en nu breekt de pleuris al uit. Wie heeft de keuken voor het laatst schoongemaakt?’

- ‘Het zijn vast de voeten van Remco. Zo zwart gaat dat natuurlijk een keer mis.’

Nu was de grap dat ik ook echt ziek aan het worden was. Het avondje uit was de spreekwoordelijke druppel, en geleidelijk aan begon zich een verdacht ranzig hoestje te ontwikkelen. In de loop van de middag was ik getransformeerd tot één ranzige rochelmachine, reden dat het hele huis besloot maar eens een wandelingetje door de buurt te maken. Waarin ik het niet kon laten bij elk oud dametje even een pot slijm omhoog te werken – experiment dat we de volgende dag nog eens herhaalden. Het resultaat was verbluffend: werkelijk iedereen duikt weg achter bomen en lantaarnpalen of loopt een paar meter om ons heen. De angst zit er blijkbaar echt goed in.

Nu maakte niemand van ons zich echt zorgen. We zijn allemaal internationale studenten, en als ons iets gebeurt bellen we de universiteit, gaan we naar de ambassade, of wat dan ook, en zeker weten dat je elke hulp krijgt die je nodig hebt. Guido, die ongeveer vijftig verhalen wist van mensen die na allerlei ongelukken op kosten van meneer Zapatero teruggevlogen zijn naar Spanje, maakte daar een legendarische opmerking over, die echter alleen leuk is voor studenten Spaans: ‘como el embajador nos rechaze la ayuda y nos pase algo, al embajador le caen unas hostias…’

Maar voor Mexicanen is dat geheel anders. Bijna niemand is hier verzekerd – cijfers heb ik niet, ik begeef me niet in de hoogste kringen van Mexico-Stad waar mensen vaste banen en contracten hebben enzo, maar wat ik zie is vooral heel veel ambulant werk en 15 dagen-contracten, die echter elke dag op te zeggen zijn – en heeft dus gratis toegang tot medische zorg. Op straat zie je over klinieken waarop staat (en dan op de muur geschilderd, zoals men hier alles op de muur schildert, van ‘te koop’ tot ‘gelukkig Kerstfeest’ tot ‘feestje op 28 oktober, dit adres, komt allen’, overal verfwinkeltjes aan de weg, dus ook): medisch consult, 20 pesos. Een euro en ook voor Mexicanen nog wel betaalbaar, maar als je echt varkensgriep hebt, schiet je daar waarschijnlijk niks mee op. Mensen zijn dus als de dood besmet te worden, alleen al omdat ze het geld niet hebben een besmetting te verhelpen. Keihard maar waar: de fietsenmaker bij wie ik laatst m’n retevette crossfiets kocht, had ‘m gekocht van een familie die het geld nodig had het ziekenhuis voor hun dochtertje te betalen.

Er is dus griep, en daarmee een zeker risico op besmetting, dat weet iedereen. Maar in hoeverre je dat risico nu serieus moet nemen, weet niemand. Dat komt vooral door de belachelijk slechte informatievoorziening van de overheid. Een Mexicaan valt het waarschijnlijk niet meer op, een Europeaan des te meer: de regering Calderón levert hier legendarisch slecht broddelwerk en zou tot in Roemenie al lang gevallen zijn met dit niveau van informatievoorziening: de democratie is hier echter zo niet-ontwikkeld dat de oppositie daar geen middelen toe heeft. Getallen van doden en besmettingen veranderen met de dag. Onafhankelijke medici mogen lijken en zieken niet schouwen, de regering geeft geen informatie vrij over bijvoorbeeld district van DF, beroep, preciese leeftijd, sekse van de besmettingen. Caderón gaf na vijf dagen toe dat de epedimie ‘wellicht economische gevolgen zou kunnen hebben in Mexico-Stad.’ “Welke weten we niet precies, het is nog te vroeg dat te bepalen.”

De waarheid is dat sinds vrijdag 24 april de miljoenen mensen die hun brood hier op straat verdienen, de gekste toeren moeten uithalen de volgende dag nog te eten te hebben. Taxichauffeurs rijden gewoon door – ze betalen al 200 pesos provisie voor hun taxi, waar ze zelf doorgaans geen eigenaar van zijn, daarnaast moeten ze dus nog verdienen. Bestuurders van pesero’s, de minibusjes die 18 miljoen reizigers per dag vervoeren, verdienen wat ze aan ritten ophalen en kunnen dus ook niet stoppen: ze betalen net zo goed provisie voor hun busje en daarnaast – in ieder geval in Colombia, hier moet ik dat nog uitzoeken, aan de eigenaar van de route en aan de busmaatschappij. Dan heb je nog de miljoenen ambulante verkopers van troep in bus- en metrostations en de kleine zelfstandigen, die een lokaaltje huren en daar auto’s oplappen, fietsbanden plakken, tweedehands boeken verkopen, een restaurantje runnen, fruit verkopen, pasfotootjes schieten, vijf computers opgekocht hebben en een internetcafe draaien, en altijd wat ze doen op de muur schilderen: al dat soort figuren die, nu Calderón opgeroepen heeft de straat niet op te gaan, nog maar de helft omzet draaien – of minder. Vooral in Copilco, mijn universiteitsbuurt, slaan de maatregelen genadeloos hard toe. De weinige winkeltjes die nog open zijn kiezen ervoor een paar procent van hun omzet te draaien in plaats van niets te verkopen. De eigenaar van mijn vaste pennen-, podloden- en kopieerwinkeltje, een van de weinige Mexicanen met blauwe ogen, had afgelopen dinsdag rond het middaguur exact voor acht pesos verkocht: normaal zit hij rond die tijd aan duizend. Anderen in de buurt hadden letterlijk nog helemaal niks verkocht.

In andere wijken gaat het leven gewoon door. Vooral in de volkswijken, mijn favoriete hangplekken en met de fiets zeer makkelijk bereikbaar, merk je werkelijk niets van een epedimie. Gisteren een paar uur in Santo Domingo rondgehangen: de kerk draaide, tegen het overheidsverbod in, keurig vier diensten per dag, overal kraampjes op straat, bijouwehoerende buren. Niemand met een mondkapje of plastic handschoenen – van beiden is overigens al aangetoond dat ze niet of zeer beperkt helpen, maar president Calderón houdt zijn bevolking liever in angst. Niemand vindt de speculatie over het risico groot genoeg om thuis te blijven: bovendien heeft de regering ze vaker in de luren gelegd. “Eerst moet ik mijn buurman ziek zien worden, dan geloof ik het,” zei mijn fietsenmaker, terwijl hij mijn net geklapte band voor anderhalve euro oplapte.

Contrast met de grote avenues in de stad, normaal domein van de autobezitters uit de middenklasse, die werkelijk uitgestorven zijn. Deze klasse kan zich het blijkbaar permiteren een paar dagen thuis te blijven of op vakantie te gaan. Dat maakt het voor Juan Pablo, de andere fietsbezitter, en mij wel erg aantrekkelijk Mexico-Stad kriskras via deze lege avenues met een noodgang af te crossen – fietsen in Mexico-Stad, een verhaal op zich, dat binnenkort volgt.

Maar voor nu: het is compleet onduidelijk wat die epedimie nu voorstelt, wel dat de hele wereld het over ons heeft. In de media is nog geen foto of interview opgedoken van/met een besmette, ook niet een die weer beter is, alleen eindeloos veel foto’s van mondkapjes en interviews met bange mensen, reden dat het tot nu toe één berg gebakken lucht kan zijn. Mensen willen bewijzen en geloven het tot die tijd niet, of vinden het niet belangrijk genoeg hun dagelijkse werkzaamheden er voor stil te leggen. En velen kunnen het gewoon niet, omdat ze moeten overleven. Al waren het maar die bedelaars overal.  Uit een enquete van dagblad La Reforma bleek dat 49% enige of veel angst ervaart besmet te raken, 50% ervaart weinig of geen angst. En niemand die het weet, want de overheid zwijgt rustig door. Alleen talloze spotjes op radio en tv dat we mondkapjes moeten dragen en plastic handschoenen, dán is influeza bestrijdbaar! Kijk om je heen, in pesero’s of metro, met vier mensen op een vierkante meter, en je ziet dat misschien de helft het doet.

Grootste nadeel van de epedimie tot nu toe is dat alle openbare gelegenheden afgelast zijn, en daarmee Ollinkan, het veste festival dat ik in m’n leven gezien heb en waarin elke band wel leuk, lachwekkend of legendarisch is, en dat nog drie weken zou duren. Officieel een verzetsfestival met allerlei bands die dat doel (steeds: tegen de overheid, het neoliberalisme, vóór de autentieke cultuur) nastreven en ooit tot de ochtendgloren doorging, maar inmiddels vrij salonsocialistisch geworden is en allerlei hippe figuren trekt met juiste alternatieve kapsels en kleding en zelfkapotgescheurde broeken, met veiligheidsspelden vastgezet. Maar, het blijft Mexico-Stad en het festival is gratis, ook een berg figuren die van geen geen weten van of geld hebben voor  alternatieve haar- of kledingcodes en ongegeneerd los gaan op, moet gezegd, de vreselijk vette muziek die elke band de buhne inslingert. Was ongetwijfeld een post geworden het nog een tijdje doorgegaan was. Nu blijft het bij de volgende hoogtepunten: de Amsterdam Klezmer band (jawel..), Altan Urag, de Hanggai Band, Mongolen op mondharp, Actitud Maria Marta, knijterharde radicale Venezuelaanse hiphop: vooral dat woordje fascistas halverwege, weer als stopwoordje opgenomen en in gebruik genomen voor de politie – dat zijn ze hier ook echt – alleen laatst mompelde ik het net te hard binnensmonds en kwam de auto in z’n achteruit voorrijden.

- ‘Wat zei je daar, guero?’

- ‘Oh, niks..’

Zo stond daar in m’n eentje in het voorportaal van Juan Pablo naar de grond te staren en te hopen dat de auto door zou rijden, wat ie na een paar seconden dreigende stilstand ook deed. Juan Pablo, die vanuit de Seven nog zag hoe de auto even later weer omkeerde en weer voorreed, had z’n hart zitten vasthouden. “In Colombia hadden ze je zeker weten meegenomen, en geen idee wat er dan met je gebeurd was…”

Zo zijn er dus altijd nog grotere bedreigingen dan de griep. Vanavond of morgen besluit de regering of de scholen donderdag weer open gaan. Zo ja, gaan we weer vrolijk door, maar Juan Pablo en ik hopen stiekem van nee, want dan springen we onmiddelijk op de fiets naar Oaxaca – of Perote, Veracruz, het dorpje waar het volgens La Jornada en vele semi-officiele internetsites allemaal begon met een Amerikaanse varkensfokkerij die 14 jaar lang varkens en Mexicaanse werknemers schandalig slecht behandelde en slachtafval in de plaatselijke afwatering dumpte, waardoor het virus kon muteren. Volgens mijn favoriete boekhandelaartje wordt het ja, een voorspelling waar hij met allerlei omwegen en redeneringen aankomt, zoals je overigens een boek op kan tekenen over alle theorieen van die man. Dat zou het einde betekenen van het journalistieke bijkluswerk waar ik me de afgelopen dagen mee bezig gehouden heb, op de laptops van mijn huisgenoten, die op vakantie zijn, het draadloos internet van de bovenburen aftappend. Resultaten in Trouw, Nederlands Dagblad en Folia.

Maar ns kijken wat de regering zegt dus. Tot nu toe vermaak ik me prima en vaar ik zelfs financieel wel bij de epedimie, maar dat in tegenstelling tot zeer veel Mexicanen die willen dat deze ellende zo snel mogelijk voorbij is.

Mijn huisgenoot Jorge zei ‘t ooit aan ‘n vriend, Roberto, ook een van mijn hedendaagse kompanen: mijn huisbaas moet een van de lelijkste personen van Mexico zijn. Roberto vond dat bij voorbaat overdreven, maar kon ‘t toch niet ontkennen toen ie mijn huisbaas Zocorro zag (help, is toepasselijke vertaling, titel waaronder de gelijknamige Beatles-LP in Spanje verscheen), en met hem, met de beste wil van de wereld, eigenlijk niemand. Maar laten we ‘t niet laf en op de man spelen, Zocorro Cardiel Flores is tenslotte een zeer behulpzaam mens en verdient geen zwartmakerij. Wat bovendien voor haar spreekt, is dat ze drie weken per maand op onze huur ergens aan een strand leeft en ons dus met rust laat. In die week dat ze er wel is – om schoon te maken, huur te innen, ik heb haar in totaal misschien zeven dagen meegemaakt – bouwt ze zo’n onuitputtelijke voorraad anekdotes op dat ik ze nu allemaal alweer vergeten ben. Mijn laatste twee uurtjes die ik met haar doorbracht als representatie ervan.

Het is zondag, ik had gister al mijn kamer uit moeten zijn maar schatte geen opruimtijd in en moest weg en was dus nog niet klaar toen ze de sleutels kwam innen en de borg terug ging geven. Maar nu heb ik mijn hele kamer in m’n backpack gestopt en wandel opgelucht naar buiten.

- “Kijk eens hoe veel shit (voor de taalkundigen onder ons: ik gebruik het woord ‘mierda’, wat letterlijk shit betekent en ook keurig een-op-een met zelfde con- en denotatie in het Spaans gebruikt mag worden) ik in die twee maanden al verzameld heb!”

Zocorro wandelt de keuken uit en kijkt me indringend aan.

- ‘Remco,’ zegt ze, ‘luister eens goed. Heb je poep in je tas zitten? Nou? Zit er poep in je tas? Waarom noem je het dan zo? Ja, figuurlijk, spreektaal, het zal wel.  Je moet je spullen waarderen en er zuinig op zijn. Kleren, er zitten bijvoorbeeld kleren in je tas. Toen ik naar Europa ging, had ik tien jurken mee, een mantelpakje, voor de nette gelegenheden, want als je, zoals jij er nu bij loopt, een goed restaurant in wil, kom je echt niet binnen, en vier setjes ondergoed. Je moet je op elke gelegenheid kunnen kleden, en daarom is het belangrijk dat je je spullen waardeert. Bovendien moet je weten dat je mond een afspiegeling is van je hart. Wat je zegt, daar ben je van vervuld, zegt de Bijbel. Wij gebruiken het woord ‘liefde’ bijvoorbeeld vaak, maar in een context die niet van God is. God heeft ons Zijn liefde gegeven, en de afspiegeling daarvan, tussen mensen, dat is liefde. Maar niet alle namaak daarvan waar we nu mee doodgegooid worden, pure commercie. Hoe kan Gods liefde in je werken als je het woord niet eens begrijpt?’

Nu heb ik niks tegen christenen, sterker, ik verdenk mezelf ervan er een te zijn, maar dit is typisch van dat gedrag dat het voor alle goedwillende christenen verpest. Nu kan Zocorro er weinig aan doen, heel slim komt ze niet over en ik weet naar welke kerk ze gaat, ik liep er zelf per ongeluk eens binnen op zoek naar een makkelijk artikeltje over evangelische kerken in Latijns-Amerika en wist niet hoe snel ik er weer weg moest komen, een onvoorstelbaar irritante Braziliaanse priester met een onmogelijk accent die met ongelooflijk veel bombarie de grootste onzin bij elkaar veegde en zo de hele samenleving beoordeelde op dingen die werkelijk niets met christendom te maken hebben – niettemin een gemeenschap die zich, inclusief een karrevracht uit Brazilie ingevlogen prietsers, als een olievlek over Mexico uitbreidt en, zo hoor ik uit andere bronnen nog eens zo corrupt is als de ziekte ook. Maar Zocorro bleef keurig met de armen omhoog in de kerkbankjes. En aangezien ze nu net bij de Braziliaan vandaan kwam, kreeg ik de herhaling op m’n bord.

Ik kook eerst maar eens een pasta en klap er een Corona bij open, het is dik dertig graden, twee uur ‘s middags en dus de perfecte etenstijd, fris windje door ‘t appartementje, en zolang je er drie voor een euro haalt moet je ervan genieten. Dacht ik. Zo niet Zocorro.

- ”Remco, alcohol is ongezond. Bovendien, in deze kamer, je ziet ze niet maar ze zijn er wel, zitten allemaal geesten. Goede en slechte, maar vooral slechte, van de doden die hun weg niet kunnen vinden. Als je veel drinkt, dat weet je vast, dan weet je niet wat je doet, en is je geest in feite uit je lichaam ontsnapt.  Je hangt erboven, als in een film. Welnu, op zo’n moment kan een boze geest in je lichaam komen, en van alles doen waar je je de volgende dag niets van herrinnert. Ik heb m’n beste vriend bewusteloos geslagen, iemand aangerand, wat dan ook. Maar je was het niet zelf, het was die geest. En met een beetje pech gaat die je lichaam nooit meer uit, en kom jij er dus niet meer in. Dan word jij een geest, op zoek naar een lichaam voor een dronken iemand om in te varen en wraak te nemen…”

En nu, ik vat haar nog samen, in werkelijkheid is ze veel breedsprakiger. Gaat het over aardbeien, die ze eerst kookt, dan met een of ander onduidelijk reinigingssausje overgiet omdat er anders bacterien in je maag komen – en dat terwijl de koffie die ze maakt een grote zwerm aan prut en bacterien is en zij de enige Mexicaan is die ik ken die wél uit de kraan drinkt, ondanks al het lood en zware metalen die uit de halfvergane buizen je lichaam binnenglijden, en ben je weer tien minuten verder. Maar ik denk mijn sleutels in te leveren. Mijn kamer heb ik de afgelopen twee maanden amper gebruikt, en is in mijn oordeel ook niet heel vies. Maar dat is buiten Zocorro gerekend.

- “Hoe heb ik je die kamer aangeleverd? Schoon? Juist. Héél schoon. Ik wil dat je ‘m hetzelfde oplevert. Ik heb het je in die twee maanden nooit gezegd, want ik ben je moeder niet, maar de laatste dag kan het wel: je bent een vieze jongen. Ten eerste: trek toch eens schoenen aan. De Chinezen wisten al dat 90% van de ziektes door je voeten naar binnen dringt. Elke plek op je voet correspondeert met een bepaald lichaamsdeel. Als je daar een stekel, glas of vuil inkrijgt, krijg je elders in je lichaam een infectie. Ik ben er zeker van dat die smerige hoest die je al twee weken hebt (komt door die ranzige luchtvervuiling, ik heb inmiddels cijfers: leven in Mexico-Stad correspondeert aan meer dan een pakje peuken per dag) komt omdat je altijd op blote voeten loopt, en daardoor dus allerlei infecties krijgt. Ik hou m’n hart vast voor de volgende. Maak nu je kamer net zo schoon als ik ‘m aanleverde.”

Zo trek ik met allerlei ongezond sterke chemische oplossingen, doekjes en zwabbers mijn kamer in, terwijl Zocorro achter mijn rug doorpreekt – ze geeft me wel een van haar legendarische bakken koffie mee – kraanwater met koffieprut omdat ze vertikt de boel door een filter te laten lopen en zo de mok indondert. “De Bijbel zegt dat het slecht afloopt met mensen die vies zijn. Mensen die schoon zijn, zullen voorspoed ontvangen, er staat zelfs geschreven dat, bij hem die schoon is, het geld meer rendeert.  Je geld zal meer opleveren als je schoon bent! En hij die in een vieze omgeving leeft, trekt viezigheid aan, en ellende, en rampspoed, en boze geesten. Echt, je doet er beter aan je kamer wekelijks grondig te reinigen, zoals ik.”

Nu vind ik je kamer wekelijks grondig reinigen de grootste tijdverspilling die er is en hoewel ik niet meteen de schoonste ben, wil ik hier het beeld voorkomen dat mijn kamer een groot stof- en beestennest was, das was namelijk niet zo. Ik had ‘m binnen de kortste keren brandschoon en daarbij zelfs allerlei planken en hoekjes meegenomen die ik eerder niet eens ontdekt had – veronderstel dus dat Zocorro dolgelukkig gaat zijn met mijn formidabele opruimkunsten en mij alle voorspoed toe gaat wensen.

- “Remco! Je hebt de vloer niet gedaan.”

- ”Jawel.” (De Latijns-Amerikaanse beleefdheid, altijd minimaal twee woorden en liefst meer, inclusief verontschuldiging of bedankje, heb ik nog niet overgenomen en ‘t gaat me waarschijnlijk ooit nooit lukken.) 

- “Niet. Ik zie dat vanaf hier. Ik zal je de spullen geven.” En Zocorro komt uit de badkamer met een voorraadfles Ajax – altijd goed om even aan thuis herinnerd te worden - en een emmer met liters kokend water, die ze maar gelijk over de vloer leegkiepert, en begint als een bezetene te schrobben. Gezien haar omvang en lichamelijke conditie geeft dat een effect alsof ze de laatste meters Hymelaya beklimt.

- “Zal ik maar? Het is tenslotte mijn kamer.”

En zo sta ik met een fles Ajax m’n kamer te schrobben, die ik al keurig aangeveegd en gedweild had, omdat Zocorro ergens nog strepen zag ofzo en ik ook niet tegen haar in kan gaan: ik krijg tenslotte nog 500 pesos borg van ’r. Zij tilt ondertussen het bed aan de kant, dat gelijk uit elkaar valt: het heeft een los hoofdeinde dat niet meer is dan een plank hout die je net zo goed weg kan flikkeren, maar hoe Zocorro over oude troep denkt weet ik al: het hele huis staat trouwens vol met bende waar de talloze vuilverzamelaartjes hier nog geen 10 pesos voor durven vragen, nergens toe dient en alleen maar in de weg staat, maar dus van Zocorro is en heilig, zo ook het hoofdeinde van mijn bed, dat ik persoonlijk allang uit het raam gedonderd had of in de fik gezet had, maar zij dus nu zelf op haar hijgende hoofd krijgt omdat ze het bed wegtrekt. Ze kijkt een beetje genegeerd over haar schouder, ik dweil door.

En zo dweilen we langzaam naar het eind van twee maanden haat-liefdeverhouding. Ik mocht haar ergens ook wel, met al die onvoostelbare onzin die ze overal vandaan trok en altijd op een onbetekenend subonderdeel van mijn leven projecteerde, quasi-belerend, maar ook weer bezorgd, vanuit een oprechte intentie mij dat betere mens te maken dat ik waarschijnlijk nooit zal worden. Met haar beslommeringen over haar computer die al weken bij de reparateur stond omdat ie een virus had opgelopen omdat ze pornosites bezocht, hetgeen me brengt op een ander taalkundig probleempje: het werkwoord ‘coger’, pakken, is in het Spaans dat ik ken een heel normaal woord maar heeft hier al snel een dubbele lading: toen zij belde en ik dus zei: pak ik ‘r?, barstten de beide vrouwelijke huisgenootjes in een onbedaarlijk gniffelen uit en zeiden: ja, dat zou haar goed doen, ofwel, een geweldige uitdrukking  maar niet lekker vertaalbaar, se ve muy necesitada. Het arme mens, ze bedoelt het zo goed – ik twijfel er geen moment aan – en toch komt ze steeds zo ongelukkig uit de hoek. Ik heb haar het beste toegewenst, met alle oprechtheid die ik in me kon vinden, en ik meen het ook echt. Maar was blij dat ik de deur uit was, om nu met vier internationale vrienden in ons eigen appartementje te leven. Zocorro Cardiel Flores, zelden zo’n tegenpool ontmoet, maar dat hield ‘t leuk. Het ga haar goed.

Het moest er een keer van komen natuurlijk. Mexico-Stad (2300 meter) is omringd door bergen van rond de 5000, en aangezien de Columbiaan Juan Pablo, nog zo’n roekeloos rund, en ik, beiden nog nooit zo hoog geweest waren, lokten die al een paar weken. Dit weekend kwam het ervan. Met z’n vieren, andere waaghalzen: een Deens en ‘n Pools meisje, vrijdagavond naar boven geslingerd, via Amecuamecua (2900 meter), het laatste dorp voor de bergen, waar we vrijdagavond aankwamen. Zowel pesero’s als taxi’s waagden zich de bergen niet meer in, en dit was de eerste keer dat bureaucratie ons diende, het vrouwtje dat op de registratiepost van ‘t natuurpark werkte, moest toch die kant op en wilde ons wel even de laatste dertig kilometer naar boven rijden.

Boven was het koud, vooral, maar ook echt steenkoud. Officieel iets van vijf graden, maar met een ijzige bergwind deed ‘t Syberisch aan, wellicht ook omdat ik in korte broek en t-shirt liep. In een berghutje geslapen, vuurtje gestookt in de open haard waarvan de schoorsteen echter dichtgemetseld was: hele kamer blauw van de rook, raam open, nog meer kou. Nog zo’n inschattingsfout: ik had ‘n voetbal mee, in de veronderstelling dat we ergens in een Alpenweitje zouden belanden. Maar niets, Mexico-Stad ligt al op de hoogte van een Alpenweitje, en de volgende dag zouden we steigen tot Refugio, een hutje op 4780 meter hoogte. Om vanuit daar te kijken of we de top, 5280 meter, konden halen. De hoogste top in de omgeving is trouwens de Popo, 5800 meter, maar die vulkaan is sinds 1996 weer actief en dus niet beklimbaar vanwege onbestemde maar weinig gezonde gassen.

Al na een paar kilometer zaten we boven de boomgrens, en nog iets verder zagen we hoe het gras ook opheild en overging in bruin-grijze rotstinten. De lucht werd dunner, onze Deen kreeg last van kortademigheid en de Pool van migraine, op 2/5 van de route moest ons reisgezelschap splitsen en gingen Juan Pablo en ik alleen verder. Op de kaart was de beklimming een lullig stukje van een paar kilometer. Maar wel met 1200 meter klimmen, en dat liegt er niet om. Geen stukje dat vlak, rotsen, zand en stenen overal, en constant wegslipgevaar, zeker op die gare gympjes van mij. Die voetbal was echt het stomste idee ooit.

We komen zonder noemenswaardige val- en slippartijen aan op Refugio, een onverwarmd berghutje waar zich diverse Mexicanen en een paar Chilenen verschanst hebben, die morgen de klim naar de top willen maken. Ze palmen ons in met mooie verhalen en wij willen natuurlijk niet achterblijven: na een koude nacht op een houten vloer, in een vrijdagochtend gekochte slaapzak en matje, het totaal voor 11 euro dus veel bescherming biedt het niet, klimmen we zondagochtend naar boven. Refugio blijkt een natuurlijke grens tussen amateurklimmen en professioneel klimmen. Elke twee meter die we klimmen glijdt er iemand anderhalve meter weg, de lucht is ijl, de wind snijdend, en de berg te stijl om op te lopen: het wordt handen-en-voetenwerk. En het meest verradelijke: steeds als je denkt dat je boven bent, zie je weer een andere top. Stoppen willen we niet, en die laatste 500 meter moet toch te doen zijn: aan de andere kant zou je bovendien een geweldig uitzicht hebben op Mexico-Stad en aan de eeuwige sneeuwgrens zitten (hoewel we elders horen dat door de klimaatverandering de hele boel wegsmelt, Refugio lag ooit op de rand van de eeuwige sneeuw). Het zand houdt op, het is nu puur op de rotsen klauteren met een duizelingwekkende stijlheid. De wind giert door, de rotsen zijn scherp en glijden soms weg, maar we willen die verdomde sneeuwgrens halen en klauteren door. Verkeerde weg gekozen, de boel loopt dood. Een stukje naar beneden, en dat is twaalf keer linker dan naar boven. Dan: we zien rode lintjes, onder stenen gelegd. Dat moet de route zijn: toch weer naar boven. En om de 10, 20 meter pauze om uit te hijgen van spanning en de ijle lucht. Maar wel: als jongetjes genieten.

Van boven komt een klimmer, geheel in ornaat, met pikhouwelen, zonnebril en allerlei thermokleding. Hij kijkt ons een paar tellen aan, lijkt naar beneden te klauteren, maar bedenkt zich.

- ‘Verdomme, wat doen jullie hier? Weet je wel hoe hoog je zit? Moet je kijken hoe jullie erbij lopen. Jullie hebben geen beschermende kleding, geen geschikt materiaal, geen schoenen met noppen. Je moet op z’n minst een houweel hebben om je vast te grijpen als je valt. Waar in jullie geval een beste kans op is. Jij (hij wijst naar Juan Pablo) hebt wel wandelschoenen aan, maar ze zijn oud en er zitten gaten in, ze bieden geen enkel houvast. En waarom heb je twee kleuren veters in? En jij (nu ben ik aan de beurt), je loopt erbij of je naar het strand gaat. Korte broek, en die schoenen (playeras, noemt hij ze, waar het woord playa in zit, strandgympjes dus, het predikaat schoenen niet waardig) liggen aan alle kanten open. Het is al onverantwoord daar mee te klimmen als ze nieuw zijn, laat staan als ze uit elkaar vallen. Kijk naar die kruizen, die overal om jullie heen op de rots staan. Vijf, zes, zeven, acht, en boven zijn er nog meer. Is dat decoratie, of wat denken jullie? Spot niet met de natuur. En slippertje en je ligt honderden meters lager. Jullie moeten het zelf weten, maar ik zeg, als ervaren klimmer, ik ging trouwens elke keer een stukje hoger, stukje bij beetje, om aan de hoogte te wennen, en ik wed dat jullie hier voor het eerst zijn, ik wil het ook niet eens weten, ik zeg: hou op en kom onmiddelijk naar beneden. Geen enkele berg is de dood waard. Gegroet.’

En de man vervolgt zijn weg, chagrijnig doch behoedzaam naar beneden. Wij kijken wat beduusd rond, de rukwinden zijn inderdaad belachelijk hard en de afgrond wel erg diep, die kruizen bovendien, bedenken we, staan er vast voor onbezonnen figuren zoals ons, met het enige verschil dat wij de avond ervoor dan geen fles tequila weggetikt hebben. Maar toch, de sneeuwgrens kan niet ver meer zijn. Twintig meter omhoog nog, en daar is een top, misschien is het al daarachter. En het heeft ook wel stijl al die bijdehandte klimmers weg te bokken en dezelfde klim gewoon op korte broek en gympjes te maken.

Nu komen er nog drie alpinisten aan, van onder, dit keer.

- ‘Jongens, wat doen jullie hier? Geen idee hoe gevaarlijk dit is? Als ik je vader was… Ik ken verhalen van mensen die als jullie gingen: jullie lichamelijke conditie is vast in orde, daar twijfel ik niet aan, maar bergbeklimmen is geen spelletje. Ik wil jullie straks niet de afgrond in zien slippen, en dan nog twee kruizen moeten neerzetten. Een van die kruizen daar (hij wijst naar een helling ergens beneden) - ik kende diegene. En die was wel voorbereid. Hou hiermee op, als de reddingsbrigade jullie ziet, krijgen jullie bovendien enorm op je donder.’

Nu begint het ons duidelijk te worden dat we toch te hoog zitten en inderdaad wel link bezig zijn. We besluiten terug te keren, zometeen, maar niet na eerst een goede lunch van appels en chocola weggetikt te hebben in het bergzonnetje. De terugweg is inderdaad gekkenhuis, werkelijk elke steen kan onder je weggelijden, soms is de boel zo stijl dat je amper ziet waar je je voet neerzet, en zelf slippen Juan Pablo en ik inderdaad regelmatig weg. En maar hopen dat je andere voet wel goed staat.  Stenen en gruis glijden aan alle kanten naar beneden. En de wind maar doorgieren. Adelaars en gieren om je kop.

Maar toch, we bereiken het punt waar de rotsen overgaan in zand en naar beneden lopen gezien het schoeisel van ons beiden geen optie is: het wordt dus maar glijden en zo en dan gaan zitten om af te remmen en hopen dat er geen stuk rots tussen je benen belandt. Schoenen vol zand en stenen, een tafereel dat zich, ook na Refugio, nog regelmatig herhaalt. Door alle glij- en valparrtijen halen we onze handen, onderarmen en enkels aan alle kanten open, ik vooral met die nare, profielloze gympen van me, maar we komen na een niet eens al te lange afdaling keurig op La Joya uit, op 3600 meter. Gras. Zelfs een enkele boom. Niet die troosteloze Mordor-omgeving: Lord of the Rings-grappen waren inderdaad niet van de lucht.

Maar nu moeten we weg zien te komen. Het is zes uur en het openbaar vervoer houdt precies om zes uur op, maar dan van een lager gelegen plek, Plaza de Cortes, zeven kilometer verderop. Eerst maar eens eten dus, want dat hebben we ook al twee dagen niet fatsoenlijk gedaan. Er zijn twee eettentjes, waar magere, rimpelige, donkerbruingeblakerde vrouwtjes met grijs haar en donkerblauwe steunkousen op een houtvuurtje quesadillas bereiden. Ondertussen praten we wat bij met het reddingsteam, dat keurig iedereen die naar boven ging heeft zitten tellen en ons dus zou zijn komen zoeken als we niet tijdig naar beneden gekomen waren. Dat we zo hoog waren was inderdaad niet handig, zeggen ze, maar we hebben het overleefd en er hebben mensen gekkere dingen gedaan. Maar ons meenemen naar DF kunnen ze niet. Vraag het even aan Don Carmelo, zeggen ze, de verkoper van de quesadillas, die neemt wel vaker gestrande reizigers mee.

Don Carmelo is zo’n typische Don Carmelo, klein, breed, enorme hoed, pantalon en ruitjesbloes waar door het stof en het lang dragen de kleuren al niet meer van te definieren zijn. Zware stem, sigaretten zonder filter, en hij wil ons wel in zn laadbak meenemen. Dus als hij en de grijze indianenvrouwtes de hele toko - stoelen, kratjes frisdrank, 38 sauzen en bakken groente, het houtvuurtje, ofwel het hout en de ijzeren plaat waarop ze quesadillas bereiden, ingeladen hebben, mogen wij in de bak. Het kleinzoontje, een ventje van vier met wie we al een half uur zitten te dollen en die mijn net nieuwe matje al tot gort heeft gescheurd en gebeten, wil bij ons in de bak, maar Don Carmelo geeft hem een tik en zet ’m brullend voorin.

Dan nu, als eind van ons avontuurtje, denderen we in een schuddende laadbak waar je geen twee tellen overeind blijft zonder jezelf vast te houden, over een zandpaadje de berg af, dertig kilometer lang, tussen allerlei kliffen door met onheilspellende, in de mist gehulde toppen, waar wij er dus een (bijna) van bedwongen hebben. Naast ons stoomt de Popo onverstoorbaar zijn giftige gassen uit, achter ons glijdt onze berg de verte in. Don Carmelo pikt ondertussen op de route allerlei gelijken op, indianen (al mag je dat niet zeggen, in kleurige kleden gehulde mensen met een inheemse tint van 1 meter 40 of 50 met die diepbruine, gerimpelde huid) die eten op de route verkochten en hun haardvuurtje snel uittrappen als de laadbak voorrijdt. De verkopers verdwijnen steeds voorin – geen idee hoe het past – hun spullen achterin, onze positie steeds benardend makender. Slechts een keer ontlast Don Carmelo ons: hij wil weten waar het vuilnis gebleven dat hij achterin had gedumpt. We geven hem een paar zakken, Don Carmelo loopt demonstratief naar een afgrond en dondert de hele boel naar beneden, op een berghelling die compleet bezaaid ligt met afval. Nationaal park heet dat dan, drinkwaterreservoir voor Mexico-Stad. Dat door de klimaatverandering dus toch al uitgedroogd is.

En nu, Zouden Remco en Juan Pablo hun lesje geleerd hebben? Welnee, het volgende plan is immers al geboren: op de fiets naar Oaxaca, 500, 600 kilometer naar het zuiden, waar de rest van onze gang momenteel een stereotype strandvakantie aan het houden is, waar wij dus beiden voor pasten, reden dat we in de bergen belanden. Ook onderweg naar Oaxaca zijn bergen, dus dat belooft wat, en bovendien veel doprjes waar mensen je gratis in hun schuur laten slapen. Hopen we. Maar volgens Juan Pablo gaat het in Colombia net zo, en onze Columbiaanse gang, het zijn er acht ofzo, ik ga hier bijna meer met Columbianen dan met Mexicanen om, vindt de landen cultureel best op elkaar lijken. We zullen zien.

Toch, nu het magische woord gevallen is, een klein uitstapje over de reventa, voor mij het symbool van de Mexicaanse inefficiencie die, voor hen die aan de andere kant staan, een ware zegen betekent. Er zijn hier bepaalde figuren – vergeet bij Mexico-Stad nooit dat hier voor de helft van de beroepsbevolking geen vaste baan is en een kleine 10 miljoen mensen dus op de meest belachelijke doch creatieve manieren aan hun geld komt – die bij concerten en voetbalwedstrijden een baal kaartjes opkopen en de dag zelf voor de deur gaan staan in de hoop dat, hetzij door hun eigen toedoen, hetzij door inspanning van hun opkooopcollega´s, de boel uitverkocht raakt en ze de kaartjes voor het dubbele doorverkopen, een concept dat echter veelvuldig vruchteloos blijkt. Zo kom ik voetbalwedstrijden in voor 1,50 euro en concerten van een bandje of acht – met grote namen, nationaal en internationaal, youtubed allen Calle 13 voor een goeie pot Latijns-Amerikaanse cultuur – voor vijf euro, en dat alles omdat de kaartjes toch niet uitverkocht bleken, of door gewoon wat te laat te komen en eindeloos af te dingen tussen vijf wanhopige figuren. Echter, bij Radiohead leek de reventa voor het eerst succes te hebben. Kaartjes werden via A4-tjes op de universiteitsmuren aangeboden vanaf 1000 pesos (65 euro) tot zelfs 4000, waar ze origineel tussen de 600 en 1000 pesos kosten. Ik maar nooit gehapt natuurlijk, dan kan ik ze net zo goed in Nederland doen, maar ´t deed wel pijn toen ook nog ´ns bleek dat het voorprogramma onze Autobahn-buren van Kraftwerk zouden zijn, waarbij ik, in de geest van mede-BelgischeSpoorwegenfanaat PetervK, al helemaal soppend van m´n stoel gleed. Echter, het concertje bleef in mijn hoofd hangen en de hoop vervloog nooit helemaal.

Totdat we maandagavond, met 40 medestudenten uit binnen- en buitenland in een tourbus terugkerend van de kust, op de radio het concert van Radiohead hoorden beginnen. De Mexicanen met een kaartje scheldden hun verouderde  snelwegensysteem en hun 24 miljoen stadgenoten bij elkaar, die allemaal in dit lange weekend net naar de kust moesten en met wie we nu al uren in de file stonden, het onweerde ook nog ´ns flink: ook niet bevordelijk voor de doorstroom. Zij, tegen beter weten in, een taxi in, die natuurlijk ook vast stond maar net wat beter in de gaatjes kon duiken, en wij het concert maar op de radio volgen. Toen, uiteindelijk toch aangekomen, het concert moet al een uurtje of twee bezig zijn geweest, ik dan toch de metro in om tenminste even de sfeer bij het stadion op te pikken.

 Vanaf het metrostation hoorde je de herrie al. Meteen een krom Indianenvrouwtje op me af dat een kaartje voor 500 wil slijten, me eindeloos achtervolgt en in discussie gaat met hen die me vergezellen en een kaartje voor 300 aanbieden dat die plek lang niet zo goed is en ze oplichters zijn: tot zover niets nieuws in de wereld van de reventa. Omdat ik toch niet de ambitie heb naar binnen te gaan oefen ik rustig mijn afdingvaardigheden en weet ik de prijs tot 150 terug te brengen. Zowaar niet gek voor Radiohead. Toch maar eens kijken hoe lang het nog duurt. Een half uur, een uur ofzo, zegt de politie. En dat is de moeite. Ik dump mijn tas bij een van de talloze stalletjes die t-shirts verkopen – niks officieels, allemaal piraterij natuurlijk en meteen een goed voorbeeld van de creativiteit van die 50% werkloze stadgenoten en de immense informele economie die ze in stand houden - vandaar dat shirts ook maar 50 tot 100 pesos kosten (3 tot 6 euro), trek al mijn vakantiekleren over elkaar aan – het blijft Mexico natuurlijk – en laat een tas met een zwembroek, een handdoek en een literfles bier achter op de voorwaarde dat ´t bier voor de eigenaar is als ie m´n tas goed bewaakt. Koop ´t kaartje voor 150, en ben binnen.

Hels kabaal, zelden zoveel lawaai en geschreeuw en euforie bij elkaar gezien. In een uur Radiohead, inclusief toegift, ( achteraf bleek dat het concert op de radio een harhaling van gister was en het dus helemaal niet zo lang bezig was), komen onder meer Paranoid Android, The Bands, Everything in his Right Place en, jawel, als laatste nummer van de toegift, Creep voorbij, en dat alles voor 9 euro. En al mijn reisgenoten de volgende dag maar stinkendveel spijt hebben dat ze toch niet even mee gingen kijken bij het stadion. En zij die wel voor 1000 in de reventa zaten vervloeken me net zo hard – Kraftwerk schijnt bovendien raggae gespeeld te hebben. En Duitsers en raggae, daar is nog nooit iemand rijk van geworden.

Wel weer lekker Mexico: de bureaucraten van het openbaar vervoer – op zich cool en goedkoop, 2 pesos voor een metrokaartje – doen weer geen enkele moeite zich een beetje aan de omstandigheden aan te passen en doen de metro, zoals elke avond, keurig om twaalf uur dicht. Gevolg: 50.000 mensen die zonder metro moeten zien weg te komen: velen komen met de bus uit een andere stad, maar vele anderen uit DF zelf, en zwerven in grote groepen een beetje doelloos over de weg. Ik vind een pesero, ofwel micro, die met een kwartiertje of drie voor mijn huis langs zal rijden en achterlijk volgepropt met mensen buiten de deuren hangend zich een weg door de zwermen voetgangers baant. De chauffeur haalt zijn profijt uit het concert: dit ritje, dat normaal 6,5 pesos moet kosten op nachttarief, casht-ie nu voor iedereen a 25. Toch link, openbaar vervoer waarbij de chauffeurs hun eigen inkomsten houden. Maar ik heb wel Radiohead gezien.

Check overigens het verslagje op oor.nl: het verschijnt meteen bovenaan als je de site opent.

De eerste weken vroeg ik me het nog af: als dit land inderdaad geregeerd wordt door 10, 12 families die politiek, economie, drugshandel, media en kerk in hun macht hebben, (om mezelf even uit de Folia te quoten), dan nog, wat let 110 miljoen Mexicanen dat hele systeem eens goed omver te flikkeren of van onderuit te veranderen? Leuke gedachte, maar in de praktijk werkt ´t niet zo. Even mijn dag ter illustratie.

Vanochtend maar weer ´ns naar de immigratiedienst. In Nederland vond ik ´t al makkelijk gaan, vijf dagen voor vertrek even je visum ophalen, niks betalen en in ´t vliegtuig stappen. Maar dat was buiten puntje twee van het boekje gerekend: de houder dient binnen 30 dagen na aankomst het visum bij de immigratiedienst te autoriseren. De vereisten daarvoor:

- Je paspoort plus een voltallig kopie daarvan.

- Het jaren 70-groene boekje, ofwel je FM3-studentenvisum.

- Vijf pasfoto´s van voren genomen, vijf van de zijkant.

- Een formulier, in tweevoud in te vullen, met ongeveer al je data over je leven in Nederland en Mexico.

- Nog een formulier, in tweevoud in te vullen, maar niet met de hand, dus vanuit de visumdienst een ware exodus internationale studenten en andere gedupeerden naar de zich veelvuldig gevestigd hebbende escritorios publicos met wervende representanten voor de deur, om het formulier op de typmachine te laten invullen; onder meer: kleur ogen, vorm van de neus, oren, lichaam, snor en baard (altijd spannend bij mij), kleur haar, huid, en meer onzin die me alweer ontschoten is.

- Je huurcontract.

- Een gas-, water- etc.-rekening van je huis van de periode dat je er woont, in mijn geval dus februari 2009 als enige mogelijkheid.

- En volgens mij nog meer, daar het totaal der punten 10 is, maar ik kom er even niet op.

Nu was ik op zich klaar voor de autorisatie, ware het niet dat ik nog op een afschrift van deze maand zat te wachten. Gister gaf mijn huisbaas – een verhaal op zich, ik zal niet uitwijden – dat ding, dus ik vanochtend opgewekt om zeven uur op om om negen uur (afstanden, afstanden hier..) met een ander student-slachtoffer uit Colombia voor de deur van de visumdienst te staan.

Loketje nummer 1, beginpunt voor iedereen en gemarkeerd met een groot vraagteken, trapt mijn hoop de grond in. Mijn rekening is van ´t licht en die geldt niet, omdat mijn volledige adres er niet op staat. Ofwel: er missen wijk district, verder staat alles erop: ´t argument dat er maar een Avenida Universidad in heel Mexico-Stad ligt en ik dus onmogelijk de lichtrekening van ´t pand in de andere Avenida Universidad 1900-23-104 met postcode 04310 kan hebben, overtuigt de dienstdoende dame niet. Ik kan ´t nog even proberen bij loketje A5.

Nu staat er voor elk loketje waar je naar toe wil een rij van ongeveer een half uur, maar A5 is de ergste. Vergeet dus nooit een boek mee te nemen, maar wat mopperen met andere wachtenden is ook altijd leuk.

Loketje A5 dus. ¨Wij autoriseren alleen ´t formulier van de bank waarop staat dat je ´ t bedrag betaald hebt (669 pesos, 40 euro, hetgeen ik al gedaan had) betaald hebt, je rekening autoriseer je bij loketje C18. Volgende.¨

Loketje C18. Gaat wat sneller, want hier zijn, in tegenstelling tot A5, twee balies open. ¨´t Is een lichtrekening, en die autoriseren we niet.¨ Ik leg uit dat ik er ook niets aan kan doen dat ´t gas, water, telefoon etc. van deze maand ook niet binnen zijn, maar dat m´n eerste 30 dagen in dit land wel op ´t punt van verstrijken staan en ik dus niet aan de termijn kan voldoen. ¨Ja, dat is een probleem, vraag ´t even bij Informatie.¨

Ik weer naar Informatie, zelfde dame van ´t vraagteken. ¨Ben je hier nou weer? Hebben ze je niet geholpen bij A5? Dat is gek, ik zal ´t even navragen¨ – en de dame stiefelt naar A5. Paar minuutjes later: ¨A5 gaat inderdaad over ´t financiele aspect, en ze deelt me mee dat als je niet aan de termijn voldoet (ik had ´t haar ook even uitgelegd) je een boete moet betalen van 1096 pesos (eurootje of 70). Bovendien, en daar komt ze nu mee, moet ik een geprint huurcontract – dat geschreven papiertje dat ik heb is niet geldig – laten zien dat mijn huisbaas – standaard onvindbaar – ondertekend heeft, met een kopie van haar legitimatie erbij, voor ik ´t nu al beruchte stempeltje krijg.

Ik vervloek inmiddels heel die visumdienst en daarmee heel Mexico, plof mezelf op een bankje neer bij een Australiaan en de Columbiaan, die ook net met een ´t gezicht ergens tussen oorlog en wanhoop bij loketje A3 vandaan komt, en gooi ongeveer mijn voltallige lelijke Spaanse woorden-vocabulaire in die stijd om die visumdienst verbaal compleet van kant te maken, hetgeen me, moet gezegd, vrij goed afging. Alleen net iets te hard. De vrouw naast ons kijkt me indringend in de ogen.

¨Moet je luisteren, jongeman,¨ begint ze. ¨We zijn hier met 24 miljoen mensen in deze stad (die getallen blijven veranderen, alles tussen 8 en 30 geloof ik inmiddels) en je kan niet alles in één keer gedaan krijgen. Als je hier iets gedaan wilt krijgen, moet je leren wachten.¨

Ik zeg haar dat ik helemaal niets gedaan wil krijgen, maar dat ik ´t land niet uitmag of een nog schandaligere boete moet betalen als ik nu dat studentenvisum niet onmiddelijk geautoriseerd krijg. Langzaamaan trekt ze iets bij: ze komt uit Ecuador en wordt ook wel ´n beetje gek van al dit gedoe, is hier ook al voor de zoveelste keer, maar zegt dat dit soort gedoe nu eenmaal bij de samenleving hoort.

Alles goed en wel, ik word er stontziek van en snap het nut van al die onzin ook niet, en dat gerommel in die organisatie ontgaat me ook, waarom je nu van A5 naar C18 naar A3 moet voor steeds een ander stempeltje, dat er dan nog de helft blijkt te missen, en dat er steeds één medewerker op een loketje zit terwijl acht misschien net genoeg zou zijn. Ik snaai buiten wat taco´s weg met de Columbiaan, en, ingewijd in die hele Latijns-Amikaanse cultuur als hij is, komt ´t hele antwoord.

¨Die loketjes doen ze niet meer van open omdat ze dan, in plaats van één salaris per loket, acht salarissen per loket betalen. Ze verdienen er inderdaad genoeg voor, maar het gaat hier niet om dienstverlening. Die mensen die hier werken doen ook geen moeite zich in de procedure te verdiepen en weten niet waar ze in ´loketje ernaast mee bezig zijn, ze verdienen toch een vast salaris en er is niemand die ze controleert of ontslaat, tenzij ze kritiek hebben op hoe ´t systeem funcioneert.¨

Wie zijn dan die mensen, die bepalen dat er maar één loketje open mag (en de hele dienst maar van 09.00-12.00, maandag tot vrijdag), de boel zo onnoemelijk ingewikkeld organiseren en medewerkers eruit vegen als ze voorstellen dat ´t wellicht efficienter kan? ¨Gewoon, een overheidsdienst,¨ zegt mijn Colombiaan. ¨Maar wel een corrupte, want dat zijn ze allemaal. Al dat geld dat wij er hier van onder impompen, sluist gewoon van boven weg. Reken maar dat die directeur van ons geld morgen lekker een potje staat te golfen.¨

Zo zit het dus. Meneer directeur visumdienst – en 30 vriendjes van boven met hem – zo corrupt als de hel omdat ze keurig ingebakken zitten in ´t systeem van die befaamde 10, 12 families, crossen nu fijn met mijn geld in hun golfkarretjes over de golfbaan aan de kust, die ongetwijfeld besproeid wordt met ´t water waar hier in Mexico-Stad miljoenen om kromliggen – en bestellen waarschijnlijk nog een hoer of wat na van die 70 euro boete die ik er binnenkort in moet gaan pompen. En die medewerkers in dat kantoortje maar rustig doorwerken omdat ze anders op straat staan – net als zo´n 50% van de bevolking van Mexico-Stad. Fijne gedachte.

Maar mijn fustratie waaruit ik deze post ging schrijven kwam op zich niet hier vandaan. Na anderhalf uur terugreis kon ik er wel weer om lachen en besloot ik fijn aan de studie te gaan, waarvoor ik, om een samenvatting van een tekst te maken, een computer nodig had. Nu is dat hier een gedoe op zich – reden dat dit weblog nogal rustig bleef de afgelopen tijd – maar in de kelder van de faculteit zit een zaaltje met een stuk of twintig computers: gratis, dat in tegenstelling tot die in de bibliotheek. De afgelopen dagen volbracht ik daar mijn studieverplichtingen, maar vanaf eergister zit er een geboggeld dametje dat me er niet in laat omdat er Posgrado (masterstudent, wat ik niet ben, maar ´t masterbureau regelt de correspondentie met de internationale studenten, niet de faculteit zelf, vandaar) op mijn collegekaart staat. Ik haar het verhaal uitleggen, achtendertig handouts laten zien waar loeigroot Facultad de Filosofia y Letras op staat en haar gevraagd hoe ze denkt dat ik daar aan kom, maar ´t wicht hield voet bij stuk. Er was in de faculteit een speciale computerzaal voor Posgradostudenten, die was voor ons, zei ze.

Nu was ´t net twee uur, en ik wist, na de vele expedities die ik op zoek naar een computer maakte, dat ´t personeel van de Posgrado-computerzaal tussen twee en vier op eetpauze is. Ik moest nog wat anders lezen, dus dat maar gedaan. Om half vijf sta ik voor Posgrado. Deur op slot. Ik vervloek heel Mexico, kalmeer, klop. Langzaam gaat de deur open.

- ¨Ik wou graag van de computerzaal gebruik maken.¨ (meest beleefde toon en nooit boos worden: die Columbiaan maakte vanochtend wel die fout toen ze zijn acceptatiebrief  niet wilden accepteren omdat er geen stempel van de universiteit op zat. Ik heb ´m per mail ontvangen, zei hij, hoe kan ie dan gestempeld zijn? Tja, dan kunnen we ´m niet accepteren. Tenzij je een kopie van het paspoort van de directeur van je universiteit met zijn handtekening erop, toevoegt. Toen ontplofte de arme jongen. Waar ie achteraf ongeveer zeven keer spijt over betuigde: als ik nou rustig was gebleven, hadden ze ´m misschien geaccepteerd.. ´t Was het laatste wat ik moest..¨ Ja, zeggen ze nu, voegde ik nog ironisch toe.)

Dat terzijde. Rustig blijven dus, en vriendelijk vragen of ik van de computerzaal gebruik mocht maken.

- ¨Dat zal niet gaan. De computerzaal gaat pas om vijf uur open.¨

- ¨Maar meneer, op de deur staat dat ie om vier uur opengaat.¨

- ¨Dat klopt niet. Om vijf uur kan je erin.¨

Hier in 1773 woorden mijn relaas over de autoriteiten in Mexico. Compleet onberekenbaar, inconsequent en volledig onlogisch, en zich het recht voorbehoudend om voor elke lulkoek die in ze opkomt de volledige procedure om te gooien en je eindeloos en zonder enige toelichting of argumentatie van ´t kastje naar de muur te sturen. Ik telde rustig tot tien, trapte net de deur niet in, vervloekte de man eens beheerst hartgrondig en met hem de visumdienst alle autoriteiten hier en liep rustig naar de centrale bibliotheek, alwaar ik nu, tegen betaling, deze post zit te schrijven. Het lucht op, moet ik zeggen. En om m´n punt te maken: hier dus op illustratieve wijze de uitleg waarom Mexicanen de hele dag in de zon zitten, taco´s eten en tequila drinken. Voor elk initiatief word je om onduidelijke redenen de toestemming ontnomen door autoriteiten die er werkelijk niks mee te maken hebben maar zich schandalig aan je verrijken en stromannetjes neerzetten om ´t veldwerk op te knappen . Mij rust hetzelfde lot. Ik berust. Tabee.